O kościele
Kościół Wszystkich Świętych w Švenčionys to prawdziwa perła architektoniczna i historyczna, kryjąca wiele ciekawych opowieści. Stojący w Švenčionys kościół jest nieodłączną częścią miasta, a jego historia sięga nawet czasów wielkiego księcia litewskiego Vytautasa.
Pierwszy kościół wzniesiono już w 1514 roku, co pokazuje, jak długo ta budowla sakralna służyła miejscowej wspólnocie. Później, w 1636 roku, wzniesiono nowy kościół, odbudowany ponownie w 1743 roku. Jednak z powodu starości i złego stanu w 1817 roku zakazano w nim odprawiania nabożeństw, które tymczasowo przeniesiono do plebanii. Rok później, w 1818 roku, kościół odbudowano.
Co ciekawe, w swej długiej historii kościół stał się świadkiem najważniejszych wydarzeń. Na przykład 10 kwietnia 1831 roku w Švenčionys zginął powstaniec Anupras Labutis, który walczył z wojskiem carskiej Rosji. Jego ciało pochowano na terenie przykościelnym, gdzie wieczny spoczynek znalazł niejeden miejscowy mieszkaniec.
Kościół niejednokrotnie odnawiano. W 1853 roku go wyremontowano, a w 1869 roku kazania zaczęto głosić nie tylko po polsku, ale i po rosyjsku. W 1889 roku zaprojektowano murowany kościół, lecz ówczesny generał-gubernator nie zezwolił na jego budowę z powodu zbyt okazałego wyglądu zewnętrznego. Dopiero po 1892 roku projekt uproszczono i zatwierdzono.
Budowa rozpoczęła się w 1895 roku, a kościół ukończono i konsekrowano w 1900 roku przez biskupa Stefana Aleksandra Zwierowicza. Nawiasem mówiąc, w 1914 roku dom parafialny również wzniesiono z materiałów murowanych, co dodało całemu zespołowi jeszcze więcej trwałości.
Wewnątrz kościoła znajdują się trzy nawy oddzielone filarami, a dwuwieżowa bryła i boczne zakrystie nadają mu dodatkowego dostojeństwa. Ogrodzenie z muru kamiennego otacza teren przykościelny, nadając całemu zespołowi solidności.
Nie mniej ważni są ludzie, którzy tu pracowali. Ksiądz Ignotas Šopara, wikariuszujący w latach 1894–1897, zachęcał parafian do śpiewania po litewsku i mówienia w rodzimym języku. Inny ksiądz, Placidas Šarkauskas, organizował przewóz i rozpowszechnianie zakazanych książek. Jonas Burba, proboszcz w latach 1903–1909, urządzał litewskie wieczorki i krzewił idee trzeźwości. Taka aktywna działalność pomagała umacniać litewskość i tożsamość narodową.
Kościół Wszystkich Świętych w Švenčionys jest nie tylko zabytkiem religii, lecz także kultury i historii, przypominającym o złożonej i bogatej przeszłości regionu. To miejsce, w którym splatają się różne epoki, postacie i wydarzenia, które ukształtowały dzisiejsze oblicze Švenčionys.
Pierwszy kościół wzniesiono już w 1514 roku, co pokazuje, jak długo ta budowla sakralna służyła miejscowej wspólnocie. Później, w 1636 roku, wzniesiono nowy kościół, odbudowany ponownie w 1743 roku. Jednak z powodu starości i złego stanu w 1817 roku zakazano w nim odprawiania nabożeństw, które tymczasowo przeniesiono do plebanii. Rok później, w 1818 roku, kościół odbudowano.
Co ciekawe, w swej długiej historii kościół stał się świadkiem najważniejszych wydarzeń. Na przykład 10 kwietnia 1831 roku w Švenčionys zginął powstaniec Anupras Labutis, który walczył z wojskiem carskiej Rosji. Jego ciało pochowano na terenie przykościelnym, gdzie wieczny spoczynek znalazł niejeden miejscowy mieszkaniec.
Kościół niejednokrotnie odnawiano. W 1853 roku go wyremontowano, a w 1869 roku kazania zaczęto głosić nie tylko po polsku, ale i po rosyjsku. W 1889 roku zaprojektowano murowany kościół, lecz ówczesny generał-gubernator nie zezwolił na jego budowę z powodu zbyt okazałego wyglądu zewnętrznego. Dopiero po 1892 roku projekt uproszczono i zatwierdzono.
Budowa rozpoczęła się w 1895 roku, a kościół ukończono i konsekrowano w 1900 roku przez biskupa Stefana Aleksandra Zwierowicza. Nawiasem mówiąc, w 1914 roku dom parafialny również wzniesiono z materiałów murowanych, co dodało całemu zespołowi jeszcze więcej trwałości.
Wewnątrz kościoła znajdują się trzy nawy oddzielone filarami, a dwuwieżowa bryła i boczne zakrystie nadają mu dodatkowego dostojeństwa. Ogrodzenie z muru kamiennego otacza teren przykościelny, nadając całemu zespołowi solidności.
Nie mniej ważni są ludzie, którzy tu pracowali. Ksiądz Ignotas Šopara, wikariuszujący w latach 1894–1897, zachęcał parafian do śpiewania po litewsku i mówienia w rodzimym języku. Inny ksiądz, Placidas Šarkauskas, organizował przewóz i rozpowszechnianie zakazanych książek. Jonas Burba, proboszcz w latach 1903–1909, urządzał litewskie wieczorki i krzewił idee trzeźwości. Taka aktywna działalność pomagała umacniać litewskość i tożsamość narodową.
Kościół Wszystkich Świętych w Švenčionys jest nie tylko zabytkiem religii, lecz także kultury i historii, przypominającym o złożonej i bogatej przeszłości regionu. To miejsce, w którym splatają się różne epoki, postacie i wydarzenia, które ukształtowały dzisiejsze oblicze Švenčionys.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Atvirukas, nespalvotas. Pavaizduota Švenčionių Visų Šventųjų bažnyčia. Kitoje atviruko pusėje yra užrašas ranka: „Švenčionys“, spausdinta leidybinė informacija vokiečių kalba.
Antrame plane Visų Šventųjų bažnyčia.