Vilniaus Šv. Pranciškaus Asyžiečio bažnyčia

Kościół św. Franciszka z Asyżu w Vilniusie, zwany też kościołem Bernardynów, stoi na wileńskiej starówce, na lewym brzegu rzeki Vilnia, obok parku Sereikiškės, tradycyjnie znanego jako Ogród Bernardyński. Kościół ten jest jednym z najważniejszych zabytków stylu gotyckiego na Litwie i razem z kościołem św. Anny oraz zabudowaniami klasztornymi tworzy imponujący zespół architektoniczny.

Historia tego kościoła zaczęła się w 1469 r., gdy wielki książę litewski Kazimierz Jagiellończyk założył klasztor Bernardynów i drewniany kościół w miejscu dawnej świątyni. Był to wówczas siódmy kościół w Vilniusie. Niestety pierwszy drewniany kościół spłonął w pożarze w 1475 r., a w jego miejscu wkrótce zaczęto budować nowy, murowany kościół. Jednak i ten napotkał niepowodzenia z powodu złej jakości materiałów budowlanych oraz powodzi.

Do 1512 r. kościół przebudowano: wzniesiono murowany przedsionek, przełożono sklepienia, ozdobiono ściany, a poświęcono go w 1520 r. Kościół ponownie odnowiono i ozdobiono do 1525 r. Na początku XVI w. w kronikach bernardyńskich kościołowi Bernardynów nadano miano „Trzeciej Budowli”.

W architekturze kościoła wyraźnie widoczne są cechy gotyku – mur z czerwonej cegły, ostrołukowe okna, sklepienia krzyżowo-żebrowe i sieciowe. W górnej części głównej fasady widnieje fresk z wizerunkiem Chrystusa Ukrzyżowanego, co nadaje budynkowi szczególnej sakralności. Co ciekawe, w ścianach kościoła znajdują się otwory strzelnicze – przypomina to o jego włączeniu w system obronny miasta.

W czasie swego długiego istnienia kościół niejednokrotnie ucierpiał od wojen i pożarów. Po pożarze z 1564 r., który zniszczył część sklepień kościoła, przeprowadzono prace remontowe i kościół ponownie odrodził się z popiołów. Jeszcze cięższe czasy nastały dla kościoła w 1655 r., gdy wojska rosyjskie zabiły wielu zakonników ukrywających się w kościele i spustoszyły zabudowania. Później, dzięki fundacji wojewody wileńskiego Mikołaja Paca, kościół odbudowano i wzbogacono o elementy stylu barokowego.

W XIX i XX w. kościół przeszedł sporo zmian, a w czasach sowieckich nawet go zamknięto. Na szczęście w 1994 r. do kościoła powrócili bracia mniejsi św. Franciszka i zaczęli go ożywiać na nowo.

Wnętrze kościoła Bernardynów zachwyca też swym pięknem i elementami historycznymi. Zachowały się tu sklepienia późnogotyckie, autentyczne freski przedstawiające szesnastowieczne sceny biblijne oraz mnóstwo ołtarzy z imponującymi dziełami sztuki. Jednym z najbardziej znanych obiektów jest nagrobek marszałka WKL Stanisława Radziwiłła, który świadczy o znaczeniu kościoła dla litewskich możnowładców.

Kościół św. Franciszka z Asyżu w Vilniusie jest nie tylko miejscem obrzędów religijnych, lecz także wyjątkową wartością kulturową, symbolizującą historię, sztukę i architekturę Vilniusa. To prawdziwy skarb historii, który warto odwiedzić i poznać.