O kościele
Ten drewniany kościół zbudowano w 1913 roku w miasteczku Aukštadvaris, obok cichego jeziora Negastis. Jest znakomitym przykładem stylu historyzującego, wzbogaconego elementami neogotyki. Architektura kościoła jest naprawdę imponująca: dwuwieżowy, z trójboczną apsydą i smukłymi wieżami, ozdobionymi motywami słonecznymi. Motywy te powtarzają się również w okrągłym oknie na głównej fasadzie. Wewnątrz kościół podzielony jest na trzy nawy, w których znajdują się cztery ołtarze.
Budowa kościoła rozpoczęła się po długich staraniach miejscowych katolików o odbudowę parafii, zlikwidowanej na początku XIX w. po zamknięciu klasztoru dominikanów. Nowy kościół zaprojektował A. Filipovičius-Dubovikas, a nadzór nad budową sprawowali inżynier Bronislovas Malevskis oraz proboszcz parafii Užuguostis ksiądz Konstantinas Gruzdys. Podczas I wojny światowej kościół poniósł duże straty – wojska rosyjskie wywiozły trzy dzwony kościelne, które później zastąpiono innymi.
Podczas II wojny światowej kościół również ucierpiał – ostrzał niemiecki zniszczył dach. Mimo tych trudności kościół odbudowano i nadal służył lokalnej wspólnocie.
Wnętrze kościoła zdobią malowane płótna, z których wiele należy do znanych malarzy, takich jak Juozapas Balzukevičius i Vladas Didžiokas. Na chórze organowym, gdzie dziś brzmią organy wykonane w 1934 r. przez litewskiego mistrza Jurgisa Astrauskasa, wcześniej stały organy z kościoła św. Dominika.
Jedną z ciekawszych cech kościoła jest jego kolekcja sacrów, wśród nich datowane na trzecią ćwierć XVIII w. relikwiarz Krzyża Świętego oraz historyczne mszały. Przechowywany jest tu również należący niegdyś do cerkwi prawosławnej mosiężny żyrandol na 21 świec, który świadczy o przemianach kościoła na przestrzeni czasu.
Otoczenie kościoła, z widokiem na jezioro Negastis i zadbanym terenem przykościelnym, tworzy szczególną atmosferę spokoju i duchowego wytchnienia. To miejsce, w którym łączą się historia, architektura i piękno przyrody, zapraszające do odkrycia nie tylko materialnego, ale i duchowego wymiaru dziedzictwa.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Fotoatvirukas. Panoraminė nuotrauka. Vilniaus gatvė Aukštadvaryje. Pavaizduota akmenimis grįsta gatve miestelio centre. Kompozicijos šonuose – dviaukščiai bei vienaukščiai gyvenvietės pastatai, medžiai, miestelio gyventojai ir/arba svečiai (elektros stulpai – tik kairiajame šone). Tolumoje, dešinėje pusėje, matosi istoristinė Aukštadvario Kristaus Atsimainymo bažnyčia (1910–1913 m.). Fotoatviruko apatinės dalies kairėje pusėje – baltos spalvos užrašas „Aukštadvaris“. XX a. 3–4 deš.
Nugarėlėje gavėjo adreso vietą žymi trys punktyrinės ir viena ištisinė išilginės linijos. Adreso lauko apatinės dalies kairėje pusėje – spausdintas užrašas „Br 8211 / Jaskaun Nr. 1“. Nugarėlės viršutinės dalies kairėje pusėje ir viduryje – užrašas ranka, pieštuku, lenkų kalba: „Wysoki Dwór / Wilenska ulica“ („Aukštadvaris / Vilniaus gatvė“).
Fotoatvirukas. Grupinė nuotrauka. Ekskursinis pasiplaukiojimas valtimis Navos ežere ties Aukštadvariu. Kompozicijos centre – tarp meldų plaukiojanti valtis su aštuoniais asmenimis (penkiomis moterimis ir trimis vyrais, įskaitant irkluotoją). Fotografuota iš netoliese esančios plaukimo priemonės, kurios fragmentas (su keliais keleiviais) pateko į kadrą priekiniame plane. Galiniame plane matosi medžiais apaugęs ežero krantas, tolumoje, dešinėje pusėje – istoristinė Aukštadvario Kristaus Atsimainymo bažnyčia (1910–1913 m.). Fotoatviruko kraštai perforuoti. 1932.IX.25.
Nugarėlėje adreso vietą žymi keturios išilginės punktyrinės linijos. Adreso lauke – užrašas ranka, juodu rašalu: „Meldose Navos ežero, Aukšta- / dvary, 1932 m. rugsėjo m. 25 d. / K. Pajarsko.“.