O kościele
Kościół Jezusa Ukrzyżowanego w Karsakiškis to jeden z tych architektonicznych i historycznych klejnotów, który kryje się na uboczu rejonu Panevėžys. Ta niewielka, lecz wyjątkowa świątynia stoi we wsi Karsakiškis, nad prawym brzegiem rzeki Lėvuo. Okolica ta jest bogata nie tylko w krajobraz, ale i intrygującą historię.
Pierwszy kościół w Karsakiškis wzniesiono jeszcze w 1803 r. z inicjatywy dziedziców Iwaszkiewiczów. Był to kościół drewniany, który jednak z czasem spłonął. Nowy drewniany kościół w 1831 r. wybudował dziedzic Galiofas. Jednak i ten kościół nie przetrwał długo – przybyły ksiądz Leonas Skopas w 1869 r. zastał go opuszczony, z dziurawym dachem.
W 1884 r. kościół ponownie spłonął. Ówczesny proboszcz Skopas, otrzymawszy pomoc od właściciela dworu w Sirapavas, Pietkiewicza, rozpoczął budowę nowego, murowanego kościoła. W latach 1887–1888 wzniesiono obecny kościół w stylu neoromańskim i historyzującym. Jego wyposażanie trwało aż do 1905 r., gdy ksiądz Juozapas Remeikis zadbał o wystrój wnętrza, zakupił dzwony oraz organy o 8 registrach. Niestety w 1915 r. dzwony wywieziono do Rosji.
Kolejnym ważnym wydarzeniem były prace tynkarskie i malarskie kościoła prowadzone z inicjatywy księdza Povilasa Svilasa w latach 1908–1909, wówczas obmurowano też teren przykościelny. Biskup Pranciškus Karevičius poświęcił kościół w 1914 r. W latach 1924–1934 proboszczem był Vincentas Velžys, który zakupił nowe dzwony, szaty i naczynia liturgiczne oraz zainstalował ławki.
Kościół zbudowany jest na planie krzyża (31,4 × 10,6 m), jednowieżowy, z pięcioma ołtarzami. Otoczony jest ażurowym murem z cegły, który nadaje temu miejscu szczególną atmosferę i podkreśla jego sakralny charakter.
Ciekawe jest to, że właściciele dworu w Karsakiškis, wspierając budowę i utrzymanie kościoła, przyczyniali się nie tylko do życia parafii, lecz także do rozwoju działalności kulturalnej. Na przykład w latach 1793–1795 i 1804–1806 mieszkał i tworzył tu poeta ksiądz Antanas Strazdas.
Dziś kościół Jezusa Ukrzyżowanego w Karsakiškis jest nie tylko świątynią religijną, lecz także zabytkiem kultury, świadczącym o wyzwaniach przeszłości i dążeniach ludzi do zachowania wiary i wartości. W parafii działa też kilka kaplic: kaplica w Naujikai, kaplica św. Franciszka w Palaukiai oraz kaplica św. Marii Magdaleny w Bygailiai, które dopełniają sakralne życie tej wspólnoty.
Wizyta w tym kościele może stać się wyjątkową podróżą w przeszłość, pozwalającą wyobrazić sobie, jak na przestrzeni wieków zmieniało się życie ludzi i otoczenie, przy jednoczesnym zachowaniu wiary i tradycji.
Pierwszy kościół w Karsakiškis wzniesiono jeszcze w 1803 r. z inicjatywy dziedziców Iwaszkiewiczów. Był to kościół drewniany, który jednak z czasem spłonął. Nowy drewniany kościół w 1831 r. wybudował dziedzic Galiofas. Jednak i ten kościół nie przetrwał długo – przybyły ksiądz Leonas Skopas w 1869 r. zastał go opuszczony, z dziurawym dachem.
W 1884 r. kościół ponownie spłonął. Ówczesny proboszcz Skopas, otrzymawszy pomoc od właściciela dworu w Sirapavas, Pietkiewicza, rozpoczął budowę nowego, murowanego kościoła. W latach 1887–1888 wzniesiono obecny kościół w stylu neoromańskim i historyzującym. Jego wyposażanie trwało aż do 1905 r., gdy ksiądz Juozapas Remeikis zadbał o wystrój wnętrza, zakupił dzwony oraz organy o 8 registrach. Niestety w 1915 r. dzwony wywieziono do Rosji.
Kolejnym ważnym wydarzeniem były prace tynkarskie i malarskie kościoła prowadzone z inicjatywy księdza Povilasa Svilasa w latach 1908–1909, wówczas obmurowano też teren przykościelny. Biskup Pranciškus Karevičius poświęcił kościół w 1914 r. W latach 1924–1934 proboszczem był Vincentas Velžys, który zakupił nowe dzwony, szaty i naczynia liturgiczne oraz zainstalował ławki.
Kościół zbudowany jest na planie krzyża (31,4 × 10,6 m), jednowieżowy, z pięcioma ołtarzami. Otoczony jest ażurowym murem z cegły, który nadaje temu miejscu szczególną atmosferę i podkreśla jego sakralny charakter.
Ciekawe jest to, że właściciele dworu w Karsakiškis, wspierając budowę i utrzymanie kościoła, przyczyniali się nie tylko do życia parafii, lecz także do rozwoju działalności kulturalnej. Na przykład w latach 1793–1795 i 1804–1806 mieszkał i tworzył tu poeta ksiądz Antanas Strazdas.
Dziś kościół Jezusa Ukrzyżowanego w Karsakiškis jest nie tylko świątynią religijną, lecz także zabytkiem kultury, świadczącym o wyzwaniach przeszłości i dążeniach ludzi do zachowania wiary i wartości. W parafii działa też kilka kaplic: kaplica w Naujikai, kaplica św. Franciszka w Palaukiai oraz kaplica św. Marii Magdaleny w Bygailiai, które dopełniają sakralne życie tej wspólnoty.
Wizyta w tym kościele może stać się wyjątkową podróżą w przeszłość, pozwalającą wyobrazić sobie, jak na przestrzeni wieków zmieniało się życie ludzi i otoczenie, przy jednoczesnym zachowaniu wiary i tradycji.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Karsakiškio Nukryžiuotojo Jėzaus bažnyčia.
Signuotas akvarele averso apatinėje dalyje dešinėje, pieštuku reverso viršutinėje dalyje kairėje.