O kościele
Kościół św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Stulgiach, położony we wsi Stulgiai niedaleko Kryžkalnis, ma długą i bogatą historię. Ta perła sakralna przyciąga zwiedzających nie tylko pięknem architektury, lecz także mnóstwem ciekawych faktów historycznych związanych z jej budową i wydarzeniami na przestrzeni wielu lat.
Pierwszy kościół w Stulgiach zbudowano w 1797 r. z inicjatywy dziedzica Vaidatoniai, Matasa Minmantasa. Prawa parafialne otrzymał już w 1801 r., gdy biskup Steponas Giedraitis nadał mu włókę ziemi. Choć te początki były skromne, położyły podwaliny pod przyszłe etapy rozwoju kościoła. Parafia była wówczas niewielka – obejmowała jedynie kilka wsi i dworów. Warto zauważyć, że wikariusz Antanas Savickis, który pracował tu w latach 1828–1829, był nie tylko duchownym, ale i poetą oraz tłumaczem.
W 1863 r. kościół przeżył trudne czasy, gdy wikariusz Matas Veitas został zesłany do guberni archangielskiej. W 1867 r. stwierdzono, że kościół jest podupadły i wymaga remontu, który przeprowadzono jeszcze tego samego roku. Prawdziwy przełom nastąpił jednak na początku XX w., gdy obecny murowany kościół wzniesiono według projektu warszawskiego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Budowa kosztowała około 70 000 rubli i była finansowana ze środków parafian. Proboszcz Antanas Skinderis czuwał nad budową tego neogotyckiego kościoła, choć wieża tak i nie została wzniesiona.
W 1915 r. kościół poświęcono, a jego wnętrze zdobią cztery ołtarze oraz witraże w oknach. Na terenie przykościelnym stoi drewniana dzwonnica z dwoma dzwonami, odlanymi w różnych fabrykach w Warszawie i Moskwie. Dzwony te są ważne nie tylko jako przedmioty sakralne, ale i świadkowie historii – oba zostały zarekwirowane podczas I wojny światowej, lecz później zwrócone.
Organy kościelne również mają swoją niepowtarzalną historię. Przypuszcza się, że zostały przeniesione z kościoła benedyktynek w Kražiai na początku XX w. Choć część elementów organów nie jest oryginalna, większość piszczałek i skrzynia wiatrowa zachowały się w stanie autentycznym.
W 2015 r., w święto Matki Bożej Zielnej, obchodzono setną rocznicę kościoła. Na terenie przykościelnym odsłonięto dębową rzeźbę Chrystusa Frasobliwego, symbolizującą nieprzerwaną więź parafii z jej przeszłością i wiarą.
Dziś kościół św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Stulgiach pozostaje nie tylko miejscem kultu religijnego, lecz i ośrodkiem kultury, ważnym zarówno dla miejscowej społeczności, jak i dla wszystkich miłośników litewskiego dziedzictwa kulturowego.
Pierwszy kościół w Stulgiach zbudowano w 1797 r. z inicjatywy dziedzica Vaidatoniai, Matasa Minmantasa. Prawa parafialne otrzymał już w 1801 r., gdy biskup Steponas Giedraitis nadał mu włókę ziemi. Choć te początki były skromne, położyły podwaliny pod przyszłe etapy rozwoju kościoła. Parafia była wówczas niewielka – obejmowała jedynie kilka wsi i dworów. Warto zauważyć, że wikariusz Antanas Savickis, który pracował tu w latach 1828–1829, był nie tylko duchownym, ale i poetą oraz tłumaczem.
W 1863 r. kościół przeżył trudne czasy, gdy wikariusz Matas Veitas został zesłany do guberni archangielskiej. W 1867 r. stwierdzono, że kościół jest podupadły i wymaga remontu, który przeprowadzono jeszcze tego samego roku. Prawdziwy przełom nastąpił jednak na początku XX w., gdy obecny murowany kościół wzniesiono według projektu warszawskiego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Budowa kosztowała około 70 000 rubli i była finansowana ze środków parafian. Proboszcz Antanas Skinderis czuwał nad budową tego neogotyckiego kościoła, choć wieża tak i nie została wzniesiona.
W 1915 r. kościół poświęcono, a jego wnętrze zdobią cztery ołtarze oraz witraże w oknach. Na terenie przykościelnym stoi drewniana dzwonnica z dwoma dzwonami, odlanymi w różnych fabrykach w Warszawie i Moskwie. Dzwony te są ważne nie tylko jako przedmioty sakralne, ale i świadkowie historii – oba zostały zarekwirowane podczas I wojny światowej, lecz później zwrócone.
Organy kościelne również mają swoją niepowtarzalną historię. Przypuszcza się, że zostały przeniesione z kościoła benedyktynek w Kražiai na początku XX w. Choć część elementów organów nie jest oryginalna, większość piszczałek i skrzynia wiatrowa zachowały się w stanie autentycznym.
W 2015 r., w święto Matki Bożej Zielnej, obchodzono setną rocznicę kościoła. Na terenie przykościelnym odsłonięto dębową rzeźbę Chrystusa Frasobliwego, symbolizującą nieprzerwaną więź parafii z jej przeszłością i wiarą.
Dziś kościół św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Stulgiach pozostaje nie tylko miejscem kultu religijnego, lecz i ośrodkiem kultury, ważnym zarówno dla miejscowej społeczności, jak i dla wszystkich miłośników litewskiego dziedzictwa kulturowego.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Stulgių bažnyčia.