O kościele
Pierwszy kościół w Sedzie zbudowano już w 1508 roku dzięki tywunowi dyrweńskiemu Wacławowi Bartaszewiczowi i jego żonie Elżbiecie Juszkaitė. Była to skromna świątynia, lecz już od tego czasu stała się ważnym ośrodkiem duchowym wspólnoty. W 1528 roku wzmiankowany jest pierwszy proboszcz, a w 1538 roku parafii podarowano wieś Beržėnai i założono szkołę parafialną.
W latach 1769–1770, z inicjatywy proboszcza Jana Michała Domaszewicza, kościół został przebudowany i znacznie powiększony. Nowa świątynia zadziwia planem krzyża łacińskiego, halową strukturą wnętrza oraz dwiema zakrystiami i pięcioma wieżyczkami. Choć kościół stoi na kamiennych fundamentach, jego drewniane ściany, często remontowane i odnawiane, do dziś zachowują autentycznego ducha XVIII wieku.
Wewnątrz kościoła można znaleźć aż pięć barokowych ołtarzy z XVIII w.: główny, św. Jana Nepomucena, św. Antoniego Padewskiego, Najświętszej Maryi Panny Szkaplerznej i Jezusa Chrystusa. Warto też wspomnieć wspaniałe organy, wykonane w 1803 roku przez wileńskich mistrzów późnego baroku. Organy te, choć wielokrotnie remontowane, nadal brzmią i cieszą słuchaczy.
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sedzie słynie też z terenu przykościelnego z ogrodzeniem z muru kamiennego oraz drewnianą dzwonnicą, zbudowaną w 1851 roku. W dzwonnicy wiszą trzy historyczne dzwony, z których jeden odlano w 1762 roku za środki księdza Domaszewicza i bractwa szkaplerznego. Na terenie wokół kościoła urządzona jest droga krzyżowa ze słupami kapliczkowymi, które jeszcze bardziej wzmacniają sakralny charakter miejsca.
W 2006 roku kompleks kościelny wzbogacono o imponującą grotę lurdzką, która stała się miejscem nie tylko modlitwy, ale i atrakcją turystyczną. Grota ta podkreśla szczególne znaczenie kościoła dla miejscowej wspólnoty i odwiedzających.
W ciągu swojej długiej historii kościołem administrowało wielu znanych proboszczów, takich jak Kazimieras Genys, Juozas Šiurys i Saulius Katkus. Obecny proboszcz Virginijus Palionis kontynuuje wieloletnie tradycje, dbając o dobro świątyni i parafii.
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sedzie to nie tylko religijny, ale też kulturalny i historyczny skarb miasteczka Seda, zapraszający do odkrywania litewskiego dziedzictwa i podziwiania unikalnego arcydzieła architektury ludowej.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Medinė bažnyčia, dengta dvišlaičiu stogu su svogūno formos smailėmis ir kryžiais stogo briaunoje, užfiksuota iš galo kartu su mūriniais šventoriaus vartais ir prie jų esančiais koplytstulpiais. Prie šventoriaus vartų stovi du vyrai, pasipuošę tamsiais šventadienio drabužiais.
Seda - miestelis Mažeikių rajone, Seniūnijos centras. Miestelyje yra dvi medinės bažnyčios - Sedos Švč. Mergelės Marijos Ėmimo į dangų bažnyčia (nuo 1770) ir Sedos Šv. Jono Nepomuko bažnyčia (1783). Sedos miestelis minimas nuo XIII amžiaus. Buvusi Sedos turgaus aikštė išlaikiusi XVIII a. pavidalą. (urbanistinis paminklas). Pirmą kartą paminėta 1694 sudarytame Sedos inventoriuje. Miestelis buvo privatus - nuo XVIII a. I pusės Sedą valdė Sapiegų giminė. Aleksandras Sapiega, LDK kancleris, norėdamas pagyvinti miestelio gyvenimą, 1780 išsirūpino privilegiją kasmet rengti dvisavaitinį prekymetį. Šiandien aikštė atrodo kitaip nei Dobužinskio piešinyje - čia skveras. Namai, matomi kitoje pusėje, perstatyti, dešinėje stovėję senieji kromai po karo nugriauti.
Aprašė Irena Dobrovolskaitė.