O kościele
Kościół św. Franciszka z Asyżu w Saldutiškis to wspaniały obiekt architektoniczny i duchowy, znajdujący się w przytulnym miasteczku Saldutiškis, w rejonie Utena. Kościół stoi przy ulicy Liepų, niedaleko głównej drogi łączącej Utenę z Kaltanėnai i Švenčionys.
Kościół ten ma nie tylko szczególną wartość architektoniczną, ale i bogatą historię, sięgającą początku ubiegłego wieku. W 1922 r. z Rosji na Litwę powrócił ksiądz Antanas Maciulevičius, jeden z głównych inicjatorów założenia tej parafii. Pierwszą kaplicę urządzono w sali dworu w Saldutiškis, gdzie ksiądz Maciulevičius zaczął odprawiać nabożeństwa.
W 1923 r. kanonik Juozapas Kukta, zarządzający wówczas częścią diecezji wileńskiej, założył parafię w Saldutiškis. Później, w 1924 r., proboszczem mianowano Stanislovasa Švėgždę, również powracającego z Rosji. Komisja reformy rolnej przekazała parafii pałac dworski w Saldutiškis, który stał się plebanią. Tak rozpoczęła się budowa kościoła: na fundamentach dawnego spichlerza dworskiego zbudowano murowaną dolną część, a górną wykonano z drewna wraz z wieżami.
Prace budowlane trwały od 1925 do 1928 r. Wspólnota kościoła rosła i kwitła, jednak II wojna światowa i okupacja sowiecka pozostawiły głęboki ślad. Administrator parafii, ksiądz Juozapas Gustas, został aresztowany i zmarł w Kraju Krasnojarskim.
Do 1985 r. proboszczem w Saldutiškis był dziekan Juozapas Masalskas, który wiele przyczynił się do remontu i zachowania kościoła. Po jego śmierci kościół stał się jeszcze bardziej kochany i szanowany przez członków miejscowej wspólnoty.
Pod względem architektonicznym kościół w Saldutiškis jest unikalny. Jego dolna część zbudowana jest z kamienia, a górna – z drewna. Kościół ma plan prostokątny, jedną nawę z trzema ołtarzami. Główną fasadę zdobią dwie masywne wieże, nadające budynkowi majestatu. Teren przykościelny otoczony jest drewnianym ogrodzeniem, w którego północno-wschodnim narożniku stoi mała szopa, a od wschodu wzniesiono krzyż.
Mimo wszystkich historycznych perypetii kościół św. Franciszka z Asyżu w Saldutiškis pozostał ważną częścią miejscowej kultury i życia duchowego. To nie tylko dom religii, ale i miejsce, w którym spotykają się historia, architektura i pamięć wspólnoty.
Kościół ten ma nie tylko szczególną wartość architektoniczną, ale i bogatą historię, sięgającą początku ubiegłego wieku. W 1922 r. z Rosji na Litwę powrócił ksiądz Antanas Maciulevičius, jeden z głównych inicjatorów założenia tej parafii. Pierwszą kaplicę urządzono w sali dworu w Saldutiškis, gdzie ksiądz Maciulevičius zaczął odprawiać nabożeństwa.
W 1923 r. kanonik Juozapas Kukta, zarządzający wówczas częścią diecezji wileńskiej, założył parafię w Saldutiškis. Później, w 1924 r., proboszczem mianowano Stanislovasa Švėgždę, również powracającego z Rosji. Komisja reformy rolnej przekazała parafii pałac dworski w Saldutiškis, który stał się plebanią. Tak rozpoczęła się budowa kościoła: na fundamentach dawnego spichlerza dworskiego zbudowano murowaną dolną część, a górną wykonano z drewna wraz z wieżami.
Prace budowlane trwały od 1925 do 1928 r. Wspólnota kościoła rosła i kwitła, jednak II wojna światowa i okupacja sowiecka pozostawiły głęboki ślad. Administrator parafii, ksiądz Juozapas Gustas, został aresztowany i zmarł w Kraju Krasnojarskim.
Do 1985 r. proboszczem w Saldutiškis był dziekan Juozapas Masalskas, który wiele przyczynił się do remontu i zachowania kościoła. Po jego śmierci kościół stał się jeszcze bardziej kochany i szanowany przez członków miejscowej wspólnoty.
Pod względem architektonicznym kościół w Saldutiškis jest unikalny. Jego dolna część zbudowana jest z kamienia, a górna – z drewna. Kościół ma plan prostokątny, jedną nawę z trzema ołtarzami. Główną fasadę zdobią dwie masywne wieże, nadające budynkowi majestatu. Teren przykościelny otoczony jest drewnianym ogrodzeniem, w którego północno-wschodnim narożniku stoi mała szopa, a od wschodu wzniesiono krzyż.
Mimo wszystkich historycznych perypetii kościół św. Franciszka z Asyżu w Saldutiškis pozostał ważną częścią miejscowej kultury i życia duchowego. To nie tylko dom religii, ale i miejsce, w którym spotykają się historia, architektura i pamięć wspólnoty.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Saldutiškio Šv. Pranciškaus Asyžiečio bažnyčia. Fotografijos aprašymas ant pasporto: „SALDUTIŠKIS. Medinė bažnyčia.“
Saldutiškio (Utenos r.) Šv. Pranciškaus Asyžiečio parapijos bažnyčia ir Kirdeikių (Utenos r.) Šv. Jono Krikštytojo parapijos bažnyčia. Foto V. Juraičio ir TIC (turizmo informacijos centras). Sudarė Utenos turizmo informacijos centras. Išleista Vilniuje, 2007 m.