O kościele
Kościół św. Michała Archanioła w Jūžintai jest bez wątpienia jedną z najbardziej imponujących i wyjątkowych świątyń w krajach bałtyckich. Położony w miasteczku Jūžintai kościół stoi przy drodze z Rokiškis do Užpaliai i zachwyca swoją architekturą i bogatą historią.
Kościół wzniesiono w 1792 roku z inicjatywy właściciela dworu Michała Weyssenhoffa. Jest to znakomity przykład późnego klasycyzmu, choć w jego architekturze można dostrzec również cechy renesansowe. Budowla wyróżnia się złożoną kompozycją: to bazylika na planie prostokąta z wieżyczką na kalenicy, sięgającą aż 35 metrów wysokości. Ściany kościoła, miejscami dochodzące do 1,5 metra grubości, wzniesiono z cegły glinianej, a elewację otynkowano i pomalowano na biało.
Warto wspomnieć, że kościół ma dwie piwnice, w których gromadzone ciepło zimą specjalnymi kanałami doprowadzane jest do wnętrza kościoła, zapewniając ogrzewanie w chłodnej porze roku. Prawdziwa wyjątkowość kościoła tkwi jednak w konstrukcji jego cel. Jest to jedyny kościół w krajach bałtyckich posiadający osiem ciasnych cel pokutnych, urządzonych na poddaszu wieży.
Wnętrze kościoła również robi ogromne wrażenie. Znajduje się w nim pięć ołtarzy, wśród nich największy, dedykowany Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, nad którym wisi obraz św. Michała Archanioła. Pozostałe ołtarze poświęcone są św. Antoniemu, św. Jerzemu, św. Barbarze i Najświętszej Maryi Pannie. Dzieła te mają nie tylko znaczenie religijne, ale i dużą wartość kulturową, ponieważ stworzył je słynny XIX-wieczny twórca ludowy ziemi rokiskiej, Jonas Dagys.
Kościół może też poszczycić się dawnymi organami o 12 głosach, remontowanymi zarówno w 1938, jak i w 1947 roku. W celach zakonnych urządzono niewielkie muzeum, w którym przechowywane są różne przedmioty liturgiczne, modlitewniki, zwieńczenia metalowych krzyży oraz uratowane od zniszczenia figurki.
Kościół św. Michała Archanioła w Jūžintai to ośrodek nie tylko duchowy, ale i kulturalny. W czasie zakazu druku litewskiego w miasteczku działała tajna szkoła, w której języka litewskiego nauczały Agota Raugytė i Uršulė Raugytė. Pod koniec XIX w. i na początku XX w. Jūžintai stały się ośrodkiem kolportażu zakazanej litewskiej prasy.
Podczas drugiej wojny światowej kościół został zniszczony, jednak w 1958 roku wyremontowano go. Dzięki proboszczom kolejnych lat, takim jak St. Žulys i Antanas Mitrikas, kościół był stale utrzymywany i odnawiany.
Dziś kościół św. Michała Archanioła w Jūžintai stoi jako pomnik historii i kultury, świadczący o religijnych i kulturowych przemianach Litwy oraz wierze ludzi na przestrzeni wielu wieków.
Kościół wzniesiono w 1792 roku z inicjatywy właściciela dworu Michała Weyssenhoffa. Jest to znakomity przykład późnego klasycyzmu, choć w jego architekturze można dostrzec również cechy renesansowe. Budowla wyróżnia się złożoną kompozycją: to bazylika na planie prostokąta z wieżyczką na kalenicy, sięgającą aż 35 metrów wysokości. Ściany kościoła, miejscami dochodzące do 1,5 metra grubości, wzniesiono z cegły glinianej, a elewację otynkowano i pomalowano na biało.
Warto wspomnieć, że kościół ma dwie piwnice, w których gromadzone ciepło zimą specjalnymi kanałami doprowadzane jest do wnętrza kościoła, zapewniając ogrzewanie w chłodnej porze roku. Prawdziwa wyjątkowość kościoła tkwi jednak w konstrukcji jego cel. Jest to jedyny kościół w krajach bałtyckich posiadający osiem ciasnych cel pokutnych, urządzonych na poddaszu wieży.
Wnętrze kościoła również robi ogromne wrażenie. Znajduje się w nim pięć ołtarzy, wśród nich największy, dedykowany Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, nad którym wisi obraz św. Michała Archanioła. Pozostałe ołtarze poświęcone są św. Antoniemu, św. Jerzemu, św. Barbarze i Najświętszej Maryi Pannie. Dzieła te mają nie tylko znaczenie religijne, ale i dużą wartość kulturową, ponieważ stworzył je słynny XIX-wieczny twórca ludowy ziemi rokiskiej, Jonas Dagys.
Kościół może też poszczycić się dawnymi organami o 12 głosach, remontowanymi zarówno w 1938, jak i w 1947 roku. W celach zakonnych urządzono niewielkie muzeum, w którym przechowywane są różne przedmioty liturgiczne, modlitewniki, zwieńczenia metalowych krzyży oraz uratowane od zniszczenia figurki.
Kościół św. Michała Archanioła w Jūžintai to ośrodek nie tylko duchowy, ale i kulturalny. W czasie zakazu druku litewskiego w miasteczku działała tajna szkoła, w której języka litewskiego nauczały Agota Raugytė i Uršulė Raugytė. Pod koniec XIX w. i na początku XX w. Jūžintai stały się ośrodkiem kolportażu zakazanej litewskiej prasy.
Podczas drugiej wojny światowej kościół został zniszczony, jednak w 1958 roku wyremontowano go. Dzięki proboszczom kolejnych lat, takim jak St. Žulys i Antanas Mitrikas, kościół był stale utrzymywany i odnawiany.
Dziś kościół św. Michała Archanioła w Jūžintai stoi jako pomnik historii i kultury, świadczący o religijnych i kulturowych przemianach Litwy oraz wierze ludzi na przestrzeni wielu wieków.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Bažnyčios vidus išpuoštas, joje daug klūpančių žmonių, centre – didysis bažnyčios altorius. Fotografiją rėmina baltos spalvos rėmeliai, kraštai perforuoti. Nugarinėje pusėje yra įrašas pieštuku
Jūžintų Šv. Arkangelo Mykolo bažnyčia (Rokiškio r.). 2000 m.