O kościele
Kościół św. Apostoła Andrzeja w Velykiai jest jedną z najbardziej urokliwych i znaczących budowli sakralnych w rejonie Panevėžys. Ten zabytkowy kościół, wzniesiony w 1839 r., znajduje się we wsi Velykiai, niedaleko brzegu rzeczki Alanta. Jego mury z kamienia i cegły tchną duchem przeszłości i architektoniczną elegancją.
Właściciel dworu w Velykiai, Vincentas Juozapavičius, w latach 1838–1839 rozpoczął budowę murowanej kaplicy na miejscu grobu swego ojca. Był to pierwszy krok ku powstaniu obecnego kościoła. W 1846 r. w Velykiai działał już stały ksiądz, a w 1849 r. odnowiono wnętrze kaplicy. Później Juozapas Juozapavičius wzniósł plebanię i wydzielił dziesięcinę ziemi, wykorzystywaną na potrzeby kościoła.
Największe zmiany nastąpiły na początku XX w. Księża Petras Lebioda i Pranas Tiškevičius zajęli się rozbudową kościoła w latach 1909–1910 według projektu architekta Antanasa Naruckisa. Kościół wydłużono, po obu stronach dobudowano kaplice i wzniesiono wieżę fasadową. W 1926 r., z inicjatywy księdza F. Eremina, erygowano parafię, która wcześniej była filią parafii Panevėžys.
Nie zapomniano też o wnętrzu – w 1928 r., z inicjatywy księdza F. Liolisa, ułożono nową podłogę, w 1930 r. dach pokryto blachą, a w 1931 r. wieżę otynkowano i przemalowano wnętrze. W tym samym roku biskup Kazimieras Paltarokas konsekrował kościół, nadając mu szczególną duchowość i znaczenie dla wspólnoty.
W okresie drugiej wojny światowej i po niej kościół stanął przed różnymi wyzwaniami. Proboszcz Boleslovas Beinaravičius został aresztowany 29 września 1950 r., a 29 stycznia 1951 r. zamęczony w wileńskim więzieniu na Łukiszkach. Mimo trudnych okoliczności historycznych wierni nadal pielęgnowali i strzegli tej świątyni.
Pod względem architektonicznym kościół jest budowlą historyzującą, na planie krzyża, z jedną wysoką wieżą, elegancko wznoszącą się nad prezbiterium. Ogrodzenie przykościelne jest murowane z kamienia, co nadaje całemu zespołowi dodatkowego uroku i solidności.
Dziś kościół św. Apostoła Andrzeja w Velykiai nie tylko przyciąga turystów, lecz nadal pozostaje żywym ośrodkiem sakralnym, w którym odbywają się nabożeństwa i inne uroczystości religijne. W parafii działa też kaplica w Marijonava, która dodatkowo wzbogaca duchowe życie miejscowej wspólnoty.
Odwiedzając Velykiai, poczujecie ducha dawnej Litwy i będziecie mogli podziwiać jeden z najbardziej autentycznych kościołów tego regionu.
Właściciel dworu w Velykiai, Vincentas Juozapavičius, w latach 1838–1839 rozpoczął budowę murowanej kaplicy na miejscu grobu swego ojca. Był to pierwszy krok ku powstaniu obecnego kościoła. W 1846 r. w Velykiai działał już stały ksiądz, a w 1849 r. odnowiono wnętrze kaplicy. Później Juozapas Juozapavičius wzniósł plebanię i wydzielił dziesięcinę ziemi, wykorzystywaną na potrzeby kościoła.
Największe zmiany nastąpiły na początku XX w. Księża Petras Lebioda i Pranas Tiškevičius zajęli się rozbudową kościoła w latach 1909–1910 według projektu architekta Antanasa Naruckisa. Kościół wydłużono, po obu stronach dobudowano kaplice i wzniesiono wieżę fasadową. W 1926 r., z inicjatywy księdza F. Eremina, erygowano parafię, która wcześniej była filią parafii Panevėžys.
Nie zapomniano też o wnętrzu – w 1928 r., z inicjatywy księdza F. Liolisa, ułożono nową podłogę, w 1930 r. dach pokryto blachą, a w 1931 r. wieżę otynkowano i przemalowano wnętrze. W tym samym roku biskup Kazimieras Paltarokas konsekrował kościół, nadając mu szczególną duchowość i znaczenie dla wspólnoty.
W okresie drugiej wojny światowej i po niej kościół stanął przed różnymi wyzwaniami. Proboszcz Boleslovas Beinaravičius został aresztowany 29 września 1950 r., a 29 stycznia 1951 r. zamęczony w wileńskim więzieniu na Łukiszkach. Mimo trudnych okoliczności historycznych wierni nadal pielęgnowali i strzegli tej świątyni.
Pod względem architektonicznym kościół jest budowlą historyzującą, na planie krzyża, z jedną wysoką wieżą, elegancko wznoszącą się nad prezbiterium. Ogrodzenie przykościelne jest murowane z kamienia, co nadaje całemu zespołowi dodatkowego uroku i solidności.
Dziś kościół św. Apostoła Andrzeja w Velykiai nie tylko przyciąga turystów, lecz nadal pozostaje żywym ośrodkiem sakralnym, w którym odbywają się nabożeństwa i inne uroczystości religijne. W parafii działa też kaplica w Marijonava, która dodatkowo wzbogaca duchowe życie miejscowej wspólnoty.
Odwiedzając Velykiai, poczujecie ducha dawnej Litwy i będziecie mogli podziwiać jeden z najbardziej autentycznych kościołów tego regionu.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Velykių Šv. apaštalo Andriejaus bažnyčia.
Signuotas akvarele averso apatinėje dalyje kairėje, pieštuku reverso viršutinėje dalyje kairėje.