O kościele
Kościół Najświętszej Maryi Panny w Grūžiai to imponująca świątynia, w której odzwierciedla się zarówno głęboka tradycja religijna, jak i dramatyczna historia. Kościół ten stoi we wsi Grūžiai, niedaleko Joniškėlis, i należy do Dekanatu Pasvalys w diecezji Poniewież.
O pierwszych nabożeństwach w Grūžiai dowiadujemy się od księdza Antanasa Gelžinisa, który już w 1913 r. urządził ołtarz w swoim domu mieszkalnym i zaczął odprawiać nabożeństwa. Był to skromny początek, lecz przybyły do Grūžiai podczas pierwszej wojny światowej ksiądz Mikalojus Šeižys-Dagilėlis sprawił, że miejsce to stało się ważniejszą wspólnotą religijną. Z jego inicjatywy wyremontowano dawny spichlerz dworski, w którym również odprawiano nabożeństwa.
Duże zmiany rozpoczęły się na początku XX wieku, kiedy z inicjatywy księdza Juozapasa Mazūrasa w latach 1921–1924 wzniesiono obecny drewniany kościół według projektu architekta Juozasa Skripkusa. Kościół ten miał cechy neogotyckie, był na planie prostokąta i jednowieżowy. Znajdowały się w nim trzy ołtarze, a na kalenicy niewielka wieżyczka. Ogrodzenie terenu przykościelnego było metalowe, wsparte na murowanych fundamentach.
Wnętrze kościoła nie ustępowało jego architektonicznemu pięknu. Między 1928 a 1932 rokiem urządzono nowe ołtarze, a w 1937 r., staraniem administratora parafii księdza Vincentasa Švagždysa, powstał ołtarz główny (autorstwa mistrza Vladasa Čižauskasa). Później, w 1938 r., zamontowano nowe organy, którymi do połowy 1944 r. zarządzał organista Jonas Juška. Zawieszono także dwa dzwony.
Niestety w okresie sowieckiej okupacji po drugiej wojnie światowej kościół przeszedł ciężkie próby. Proboszcz Alfonsas Kadžius został aresztowany w 1949 r. i więziony w Workucie, skąd powrócił dopiero w 1957 r.
Najtragiczniejsze wydarzenie w historii kościoła Najświętszej Maryi Panny w Grūžiai miało miejsce 25 sierpnia 1996 r., kiedy kościół został spalony. Jednak wytrwałość i wiara wspólnoty nie pozwoliły temu budynkowi pozostać w cieniu przeszłości. Nowy kościół urządzono w niedokończonym budynku domu kultury dawnego kołchozu, wraz z metalową wieżą o wysokości 30 metrów. Architekt Algirdas Mikėnas opracował projekt nowego kościoła, a witraże w kształcie krzyża na ołtarzu głównym stworzył malarz Artūras Rimkevičius.
12 sierpnia 2001 r. nowy kościół poświęcił biskup poniewieski Juozapas Preikšas, i od tego czasu stał się on nieodłączną częścią wsi Grūžiai, symbolizującą wiarę, wspólnotowość i wytrwałość wobec niesprzyjających okoliczności.
O pierwszych nabożeństwach w Grūžiai dowiadujemy się od księdza Antanasa Gelžinisa, który już w 1913 r. urządził ołtarz w swoim domu mieszkalnym i zaczął odprawiać nabożeństwa. Był to skromny początek, lecz przybyły do Grūžiai podczas pierwszej wojny światowej ksiądz Mikalojus Šeižys-Dagilėlis sprawił, że miejsce to stało się ważniejszą wspólnotą religijną. Z jego inicjatywy wyremontowano dawny spichlerz dworski, w którym również odprawiano nabożeństwa.
Duże zmiany rozpoczęły się na początku XX wieku, kiedy z inicjatywy księdza Juozapasa Mazūrasa w latach 1921–1924 wzniesiono obecny drewniany kościół według projektu architekta Juozasa Skripkusa. Kościół ten miał cechy neogotyckie, był na planie prostokąta i jednowieżowy. Znajdowały się w nim trzy ołtarze, a na kalenicy niewielka wieżyczka. Ogrodzenie terenu przykościelnego było metalowe, wsparte na murowanych fundamentach.
Wnętrze kościoła nie ustępowało jego architektonicznemu pięknu. Między 1928 a 1932 rokiem urządzono nowe ołtarze, a w 1937 r., staraniem administratora parafii księdza Vincentasa Švagždysa, powstał ołtarz główny (autorstwa mistrza Vladasa Čižauskasa). Później, w 1938 r., zamontowano nowe organy, którymi do połowy 1944 r. zarządzał organista Jonas Juška. Zawieszono także dwa dzwony.
Niestety w okresie sowieckiej okupacji po drugiej wojnie światowej kościół przeszedł ciężkie próby. Proboszcz Alfonsas Kadžius został aresztowany w 1949 r. i więziony w Workucie, skąd powrócił dopiero w 1957 r.
Najtragiczniejsze wydarzenie w historii kościoła Najświętszej Maryi Panny w Grūžiai miało miejsce 25 sierpnia 1996 r., kiedy kościół został spalony. Jednak wytrwałość i wiara wspólnoty nie pozwoliły temu budynkowi pozostać w cieniu przeszłości. Nowy kościół urządzono w niedokończonym budynku domu kultury dawnego kołchozu, wraz z metalową wieżą o wysokości 30 metrów. Architekt Algirdas Mikėnas opracował projekt nowego kościoła, a witraże w kształcie krzyża na ołtarzu głównym stworzył malarz Artūras Rimkevičius.
12 sierpnia 2001 r. nowy kościół poświęcił biskup poniewieski Juozapas Preikšas, i od tego czasu stał się on nieodłączną częścią wsi Grūžiai, symbolizującą wiarę, wspólnotowość i wytrwałość wobec niesprzyjających okoliczności.