O kościele
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Vabalninkas to prawdziwa perła architektury i historii, stojąca w Vabalninkasie, w rejonie Biržai. Kościół łączy w sobie formy klasycystyczne i neobarokowe, a jego dzieje pełne są wydarzeń i wyzwań.
Pierwszy kościół w Vabalninkasie zbudowano już w 1617 r. z inicjatywy Jeronimasa Valavičiusa. Był to drewniany, jednowieżowy kościółek, którego budowę poprzedziło darowanie wsi kościołowi. Sto lat później, w 1714 r., staraniem księdza Abraomasa Skirmuntasa wzniesiono nowy drewniany kościół, który jednak spłonął w 1729 r. podczas pożaru miasteczka. Wkrótce potem postawiono trzeci kościół, który również ucierpiał wskutek klęsk nawiedzających miasteczko.
Ze źródeł historycznych wiadomo, że kościół zawsze był nie tylko ośrodkiem duchowym, ale i ogniskiem kultury. Na przykład w 1740 r. działała tu orkiestra, a przy parafii istniała szkoła, w której dzieci uczyły się prywatnie. W 1806 r. proboszcz kanonik A. Smalinavičius otoczył murem teren przykościelny, a w latach 1814–1817 wzniesiono obecny murowany kościół według projektu architekta Mykolasa Šulcasa. Poświęcono go w 1818 r.
Kościół przeszedł niejedną przebudowę. W 1880 r. został powiększony, do fasady dobudowano dwie wieże, a w 1890 r. zainstalowano imponujące organy o 33 głosach. Nie mniej ważny był rok 1895 – wtedy ustawiono nowy ołtarz, zaprojektowany przez architekta Fulgentasa Rimgailę.
W XX w. kościół ponownie ucierpiał wskutek nieszczęść wojennych. Podczas pierwszej wojny światowej zburzono wieże kościoła, uszkodzone zostały organy i dach. Po 1921 r. kościół jednak odbudowano. Podczas drugiej wojny światowej, 1 sierpnia 1944 r., kościół ponownie ucierpiał od wybuchów bomb, lecz dzięki staraniom proboszcza Matasa Kirlysa został wyremontowany.
Cechy architektoniczne kościoła świadczą o jego klasycystycznym i neobarokowym stylu. Ma on plan bazylikowy, dwuwieżową konstrukcję, a wewnątrz znajdują się trzy nawy oddzielone filarami. Na terenie przykościelnym wzniesiono mur z kamienia łamanego, w którym umieszczono kapliczki stacji Drogi Krzyżowej. Stoi tu także dwukondygnacyjna dzwonnica, wzniesiona w latach 1803–1805.
Warto zauważyć, że na terenie przykościelnym pochowany jest ksiądz Stanislovas Krištanaitis, więzień Sybiru w latach 1951–1956. To kolejny szczegół świadczący o związku kościoła z historią Litwy i losami jej mieszkańców.
Dziś kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Vabalninkasie jest nie tylko ośrodkiem życia duchowego, lecz także świadectwem bogatej historii, opowiadającym o trudnościach i triumfach przeżytych na przestrzeni wieków.
Pierwszy kościół w Vabalninkasie zbudowano już w 1617 r. z inicjatywy Jeronimasa Valavičiusa. Był to drewniany, jednowieżowy kościółek, którego budowę poprzedziło darowanie wsi kościołowi. Sto lat później, w 1714 r., staraniem księdza Abraomasa Skirmuntasa wzniesiono nowy drewniany kościół, który jednak spłonął w 1729 r. podczas pożaru miasteczka. Wkrótce potem postawiono trzeci kościół, który również ucierpiał wskutek klęsk nawiedzających miasteczko.
Ze źródeł historycznych wiadomo, że kościół zawsze był nie tylko ośrodkiem duchowym, ale i ogniskiem kultury. Na przykład w 1740 r. działała tu orkiestra, a przy parafii istniała szkoła, w której dzieci uczyły się prywatnie. W 1806 r. proboszcz kanonik A. Smalinavičius otoczył murem teren przykościelny, a w latach 1814–1817 wzniesiono obecny murowany kościół według projektu architekta Mykolasa Šulcasa. Poświęcono go w 1818 r.
Kościół przeszedł niejedną przebudowę. W 1880 r. został powiększony, do fasady dobudowano dwie wieże, a w 1890 r. zainstalowano imponujące organy o 33 głosach. Nie mniej ważny był rok 1895 – wtedy ustawiono nowy ołtarz, zaprojektowany przez architekta Fulgentasa Rimgailę.
W XX w. kościół ponownie ucierpiał wskutek nieszczęść wojennych. Podczas pierwszej wojny światowej zburzono wieże kościoła, uszkodzone zostały organy i dach. Po 1921 r. kościół jednak odbudowano. Podczas drugiej wojny światowej, 1 sierpnia 1944 r., kościół ponownie ucierpiał od wybuchów bomb, lecz dzięki staraniom proboszcza Matasa Kirlysa został wyremontowany.
Cechy architektoniczne kościoła świadczą o jego klasycystycznym i neobarokowym stylu. Ma on plan bazylikowy, dwuwieżową konstrukcję, a wewnątrz znajdują się trzy nawy oddzielone filarami. Na terenie przykościelnym wzniesiono mur z kamienia łamanego, w którym umieszczono kapliczki stacji Drogi Krzyżowej. Stoi tu także dwukondygnacyjna dzwonnica, wzniesiona w latach 1803–1805.
Warto zauważyć, że na terenie przykościelnym pochowany jest ksiądz Stanislovas Krištanaitis, więzień Sybiru w latach 1951–1956. To kolejny szczegół świadczący o związku kościoła z historią Litwy i losami jej mieszkańców.
Dziś kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Vabalninkasie jest nie tylko ośrodkiem życia duchowego, lecz także świadectwem bogatej historii, opowiadającym o trudnościach i triumfach przeżytych na przestrzeni wieków.
Galeria i zasoby
