O kościele
Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trakai to nie tylko budynek religijny, lecz i imponujący zabytek historii Litwy, wznoszący się w starówce Trakai, niedaleko urokliwego jeziora Lukas. Kościół ten łączy dwa style architektoniczne – gotyk i barok, które odzwierciedlają się w jego bryle i wystroju.
Historia tej bazyliki zaczyna się w 1409 roku, kiedy wielki książę litewski Vytautas przywilejem fundacyjnym ustanowił kościół parafialny w Trakai. Nadano mu tytuł Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i świętego Jana Ewangelisty. Był to doniosły moment, bo kościół stał się ważnym ośrodkiem religijnym, a na utrzymanie trzech księży przeznaczono wolost Bezdzież na Białorusi. Rozpoczęty ponad pięć wieków temu, budynek ten przeszedł niemało przemian.
Na przestrzeni wieków kościół doświadczał różnych ciosów losu. W XVI w. był typowym gotyckim kościołem halowym bez wież. Jednak, podobnie jak wiele innych ówczesnych budowli, podczas wojny z Moskwą w 1655 roku kościół został zniszczony. Po tym wydarzeniu odbudowano go, a w 1670 roku ponownie wyremontowano.
Na początku XVIII w., podczas wielkiej wojny północnej, kościół znów ucierpiał, lecz do 1719 roku został odbudowany i przebudowany, zyskując cechy barokowe. W tym czasie dobudowano wieże i podwyższono nawę główną. Choć w 1794 roku kościół spłonął, natychmiast rozpoczęto jego odbudowę, a później jeszcze kilkakrotnie remontowano go w XIX w.
W 1900 roku w kościół uderzył piorun i go podpalił, lecz i po tym zdarzeniu został odbudowany. Wreszcie 15 sierpnia 2017 roku Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, z upoważnienia papieża Franciszka, nadała kościołowi Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trakai tytuł bazyliki mniejszej. Ten zaszczytny tytuł uroczyście ogłoszono 3 września.
Pod względem architektonicznym ta bazylika jest prawdziwym klejnotem. Ma nieregularny plan prostokąta, dwuwieżową kompozycję i trójścienne apsydy. Wewnątrz można podziwiać nawę główną krytą sklepieniem kolebkowym, a nawy boczne mają sklepienia krzyżowe. Znajdująca się w południowej części kaplica rodziny Romerów dodaje temu budynkowi szczególnego uroku.
Bazylika w Trakai słynie też z obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus. Uważa się, że obraz ten Vytautas otrzymał z Bizancjum i od tego czasu stał się on ważnym celem pielgrzymek. Jezuici z Vilniusa organizowali uroczyste procesje pielgrzymów, by uczcić ten święty wizerunek.
Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trakai jest więc nie tylko arcydziełem architektury, lecz i żywym świadectwem historii, przyczyniającym się do zachowania kulturowego i religijnego dziedzictwa Litwy.
Historia tej bazyliki zaczyna się w 1409 roku, kiedy wielki książę litewski Vytautas przywilejem fundacyjnym ustanowił kościół parafialny w Trakai. Nadano mu tytuł Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i świętego Jana Ewangelisty. Był to doniosły moment, bo kościół stał się ważnym ośrodkiem religijnym, a na utrzymanie trzech księży przeznaczono wolost Bezdzież na Białorusi. Rozpoczęty ponad pięć wieków temu, budynek ten przeszedł niemało przemian.
Na przestrzeni wieków kościół doświadczał różnych ciosów losu. W XVI w. był typowym gotyckim kościołem halowym bez wież. Jednak, podobnie jak wiele innych ówczesnych budowli, podczas wojny z Moskwą w 1655 roku kościół został zniszczony. Po tym wydarzeniu odbudowano go, a w 1670 roku ponownie wyremontowano.
Na początku XVIII w., podczas wielkiej wojny północnej, kościół znów ucierpiał, lecz do 1719 roku został odbudowany i przebudowany, zyskując cechy barokowe. W tym czasie dobudowano wieże i podwyższono nawę główną. Choć w 1794 roku kościół spłonął, natychmiast rozpoczęto jego odbudowę, a później jeszcze kilkakrotnie remontowano go w XIX w.
W 1900 roku w kościół uderzył piorun i go podpalił, lecz i po tym zdarzeniu został odbudowany. Wreszcie 15 sierpnia 2017 roku Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, z upoważnienia papieża Franciszka, nadała kościołowi Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trakai tytuł bazyliki mniejszej. Ten zaszczytny tytuł uroczyście ogłoszono 3 września.
Pod względem architektonicznym ta bazylika jest prawdziwym klejnotem. Ma nieregularny plan prostokąta, dwuwieżową kompozycję i trójścienne apsydy. Wewnątrz można podziwiać nawę główną krytą sklepieniem kolebkowym, a nawy boczne mają sklepienia krzyżowe. Znajdująca się w południowej części kaplica rodziny Romerów dodaje temu budynkowi szczególnego uroku.
Bazylika w Trakai słynie też z obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus. Uważa się, że obraz ten Vytautas otrzymał z Bizancjum i od tego czasu stał się on ważnym celem pielgrzymek. Jezuici z Vilniusa organizowali uroczyste procesje pielgrzymów, by uczcić ten święty wizerunek.
Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trakai jest więc nie tylko arcydziełem architektury, lecz i żywym świadectwem historii, przyczyniającym się do zachowania kulturowego i religijnego dziedzictwa Litwy.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Atvirukas, nespalvotas. Iš rinkinio „TROKI“. Pavaizduotas Trakų miesto panoramos fragmentas, pirmame plane - paminklas Žygimantui III Vazai (dabar čia stovi miesto globėjo Jono Nepomuko koplytstulpis), tolumoje matosi Trakų Švč. Mergelės Marijos Apsilankymo bazilika. Po iliustracija yra pavadinimas lenkų kalba. Atviruką išleido V. Borkovskis (W. Borkowski), Vilniuje, ~XX a. pr.
Atvirukas, nespalvotas. Iš rinkinio „TROKI“. Pavaizduotas Trakų miesto panoramos fragmentas, tolumoje matosi Trakų Švč. Mergelės Marijos Apsilankymo bazilika. Po iliustracija yra pavadinimas lenkų kalba. Atviruką išleido V. Borkovskis (W. Borkowski), Vilniuje, ~XX a. pr.