O kościele
Kościół Trójcy Przenajświętszej w Rykantai to znakomity zabytek historyczny i architektoniczny, położony we wsi Rykantai, niedaleko Trakai. Ten kościół, wzniesiony w 1585 r., zachował nie tylko swoją unikalną konstrukcję gotycką, lecz i elementy form renesansowych, przez co jest szczególnie cenny zarówno pod względem kulturowym, jak i architektonicznym.
Kościół jest halowy, co oznacza, że jego wnętrze składa się z trzech naw oddzielonych filarami, z szerokim prezbiterium i trójścienną apsydą. Upodabnia go to do kościoła św. Mikołaja w Vilniusie. Co ciekawe, forma kościoła przypomina kościół Trójcy Przenajświętszej w Żodziszkach na Białorusi, nad rzeką Neris. Przy południowej ścianie prezbiterium dobudowano zakrystię, a pod samym kościołem kryje się piwnica. Na fasadzie zachodniej można zobaczyć oryginalny fronton renesansowy, w którego środkowej niszy zachował się fresk z XVIII w., przedstawiający św. Jerzego. Fresk ten wyróżnia się cechami litewskiego malarstwa ludowego – prostymi, dekoracyjnymi i płaskimi formami konia i jeźdźca.
Historia mówi, że do 1555 r. stał tu drewniany kościół ewangelicko-reformowany. Obecny murowany kościół wzniósł w 1585 r. Adomas Tolvaiša, lecz ponieważ nie pozostawił on spadkobierców, w XVII w. Rykantai przeszły w ręce katolickich Ogińskich. Podczas wojny Rzeczpospolitej Obojga Narodów z Rosją w 1655 r. wojska moskiewskie spustoszyły kościół, lecz odbudował go do 1688 r. Marcjan Aleksander Ogiński. Kościół jest bogaty w dzieła sztuki: po obu stronach ołtarza głównego znajdują się namalowane przez Jonasa Jonavičiusa epitafijne portrety Marcjana Ogińskiego i jego żony, kompozycje malarskie na temat Męki Pańskiej oraz wizerunki świętych zakonu dominikańskiego w niszach ścianki trybuny chóru organowego.
W 1696 r. kościół był pusty i opuszczony, nabożeństwa odprawiano w dworze w Rykantai. Marcjan Ogiński w 1688 r. podarował kościół wraz z dworem w Rykantai dominikanom z Trakai. Jednak z tajemniczych przyczyn dominikanie nie mogli odprawiać nabożeństw w dawnym kościele kalwińskim, ponieważ księża odprawiający msze szybko umierali. Dlatego w 1725 r. wzniesiono kolejny, drewniany kościół, który w 1784 r. był już spróchniały.
Podczas wojny napoleońskiej w 1812 r. kościół ucierpiał ponownie – skradziono sprzęty liturgiczne. W połowie XIX w. kościół znów podupadł, lecz w latach 1888–1889 wyremontowano go: naprawiono i pobielono tynk, pokryto dach. W 1921 r. utworzono parafię, a kościół należał do folwarku Paneriškės z blisko 50 ha ziemi. W 1935 r. kościół ponownie odrestaurowano, a ostatni raz – w 1975 r.
Kościół Trójcy Przenajświętszej w Rykantai, ze swoją trójścienną apsydą i dobudowaną zakrystią, jest ważnym przykładem litewskiej architektury, odzwierciedlającym zetknięcie gotyku i renesansu. Zachowany w nim od 1668 r. skarb fresków nadaje mu jeszcze więcej wartości historycznej i kulturowej.
Kościół ten, mimo wszystkich historycznych nieszczęść, wciąż stoi jako żywe świadectwo minionych wydarzeń i ludzi, którzy przyczynili się do jego budowy i odbudowy.
Kościół jest halowy, co oznacza, że jego wnętrze składa się z trzech naw oddzielonych filarami, z szerokim prezbiterium i trójścienną apsydą. Upodabnia go to do kościoła św. Mikołaja w Vilniusie. Co ciekawe, forma kościoła przypomina kościół Trójcy Przenajświętszej w Żodziszkach na Białorusi, nad rzeką Neris. Przy południowej ścianie prezbiterium dobudowano zakrystię, a pod samym kościołem kryje się piwnica. Na fasadzie zachodniej można zobaczyć oryginalny fronton renesansowy, w którego środkowej niszy zachował się fresk z XVIII w., przedstawiający św. Jerzego. Fresk ten wyróżnia się cechami litewskiego malarstwa ludowego – prostymi, dekoracyjnymi i płaskimi formami konia i jeźdźca.
Historia mówi, że do 1555 r. stał tu drewniany kościół ewangelicko-reformowany. Obecny murowany kościół wzniósł w 1585 r. Adomas Tolvaiša, lecz ponieważ nie pozostawił on spadkobierców, w XVII w. Rykantai przeszły w ręce katolickich Ogińskich. Podczas wojny Rzeczpospolitej Obojga Narodów z Rosją w 1655 r. wojska moskiewskie spustoszyły kościół, lecz odbudował go do 1688 r. Marcjan Aleksander Ogiński. Kościół jest bogaty w dzieła sztuki: po obu stronach ołtarza głównego znajdują się namalowane przez Jonasa Jonavičiusa epitafijne portrety Marcjana Ogińskiego i jego żony, kompozycje malarskie na temat Męki Pańskiej oraz wizerunki świętych zakonu dominikańskiego w niszach ścianki trybuny chóru organowego.
W 1696 r. kościół był pusty i opuszczony, nabożeństwa odprawiano w dworze w Rykantai. Marcjan Ogiński w 1688 r. podarował kościół wraz z dworem w Rykantai dominikanom z Trakai. Jednak z tajemniczych przyczyn dominikanie nie mogli odprawiać nabożeństw w dawnym kościele kalwińskim, ponieważ księża odprawiający msze szybko umierali. Dlatego w 1725 r. wzniesiono kolejny, drewniany kościół, który w 1784 r. był już spróchniały.
Podczas wojny napoleońskiej w 1812 r. kościół ucierpiał ponownie – skradziono sprzęty liturgiczne. W połowie XIX w. kościół znów podupadł, lecz w latach 1888–1889 wyremontowano go: naprawiono i pobielono tynk, pokryto dach. W 1921 r. utworzono parafię, a kościół należał do folwarku Paneriškės z blisko 50 ha ziemi. W 1935 r. kościół ponownie odrestaurowano, a ostatni raz – w 1975 r.
Kościół Trójcy Przenajświętszej w Rykantai, ze swoją trójścienną apsydą i dobudowaną zakrystią, jest ważnym przykładem litewskiej architektury, odzwierciedlającym zetknięcie gotyku i renesansu. Zachowany w nim od 1668 r. skarb fresków nadaje mu jeszcze więcej wartości historycznej i kulturowej.
Kościół ten, mimo wszystkich historycznych nieszczęść, wciąż stoi jako żywe świadectwo minionych wydarzeń i ludzi, którzy przyczynili się do jego budowy i odbudowy.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Kompozicijoje – Rykantų Švč. Trejybės bažnyčia.
Signuotas akvarele averso apatinėje dalyje kairėje: autoriaus parašu ir data: „78“, reverse pieštuku: „RYKANTAI / 1978. X. 27“.