O kościele
Kościół św. Apostoła Piotra w Šalčininkai to szczególny obiekt kultury i historii, którego przeszłość łączy różne okresy i wydarzenia z dziejów Litwy. Kościół, położony w niewielkim miasteczku, przeżył mnóstwo przemian i wyzwań od momentu swego powstania.
Pierwszy kościół w Šalčininkai wzniesiono jeszcze w 1410 r., co świadczy o tym, że miejsce to już od dawna było ważnym ośrodkiem religijnym. W owym czasie utworzono też parafię, która stała się duchowym centrum dla miejscowych mieszkańców. Było to nie tylko miejsce modlitwy, ale i przestrzeń społeczna, w której odbywały się ważne działania wspólnoty.
W 1523 r. Jan Chlebowicz i jego żona Anna przyczynili się do dobrobytu parafii, ofiarowując ziemię i inny majątek. Jednak w 1568 r. nastąpiła istotna zmiana – kościół przejęli ewangelicy reformowani. Sytuacja ta trwała do 1622 r., gdy podkomorzy wileński Jan Alfons Lacki odbudował kościół i powiększył jego fundację. Mimo to w 1655 r. wojska moskiewskie spaliły ten kościół, lecz wkrótce potem, w 1674 r., wzniesiono nowy drewniany kościół.
Życie kościoła i parafii nie było łatwe. W XVIII w. działała tu szkoła parafialna, w której dzieci uczył organista – świadczy to o tym, że kościół pełnił też funkcję oświatową. Pożar w 1812 r. zniszczył kościół wraz z archiwum, lecz został on ponownie odbudowany. Na początku XIX w. litewskojęzyczni parafianie modlili się po polsku, a nabożeństwa w języku litewskim rozpoczęto dopiero na początku XX w.
W czasie okupacji niemieckiej, podczas II wojny światowej, kościół ponownie dotkliwie ucierpiał – w 1944 r. spłonął. Nabożeństwa odprawiano wówczas w kaplicy hrabiów Wagnerów, która również była skromną, prostą budowlą. Z czasem, w okresie sowieckim, zakazy budowlane utrudniały odbudowę nowego kościoła, jednak w 1992 r. zaczęto zbierać ofiary, które pozwoliły rozpocząć budowę nowego kościoła.
Dzisiejszy kościół św. Apostoła Piotra w Šalčininkai to solidna murowana budowla z dwiema wieżami dzwonnicy, odzwierciedlająca zarówno swe historyczne korzenie, jak i nowoczesne wysiłki konserwatorskie. Na jego terenie stoją pomniki pamięci poświęcone poecie Adamowi Mickiewiczowi oraz oficerowi Michaiłowi Wagnerowi. Kamień poświęcony Mickiewiczowi przypomina o jego wizycie na cmentarzu w Šalčininkai, a pomnik Wagnera upamiętnia jego śmierć podczas kampanii napoleońskiej.
Historia kościoła świadczy o nieustannym uporze i wierze, które przez wiele lat utrzymały to miejsce jako ważny ośrodek religijny i kulturowy.
Pierwszy kościół w Šalčininkai wzniesiono jeszcze w 1410 r., co świadczy o tym, że miejsce to już od dawna było ważnym ośrodkiem religijnym. W owym czasie utworzono też parafię, która stała się duchowym centrum dla miejscowych mieszkańców. Było to nie tylko miejsce modlitwy, ale i przestrzeń społeczna, w której odbywały się ważne działania wspólnoty.
W 1523 r. Jan Chlebowicz i jego żona Anna przyczynili się do dobrobytu parafii, ofiarowując ziemię i inny majątek. Jednak w 1568 r. nastąpiła istotna zmiana – kościół przejęli ewangelicy reformowani. Sytuacja ta trwała do 1622 r., gdy podkomorzy wileński Jan Alfons Lacki odbudował kościół i powiększył jego fundację. Mimo to w 1655 r. wojska moskiewskie spaliły ten kościół, lecz wkrótce potem, w 1674 r., wzniesiono nowy drewniany kościół.
Życie kościoła i parafii nie było łatwe. W XVIII w. działała tu szkoła parafialna, w której dzieci uczył organista – świadczy to o tym, że kościół pełnił też funkcję oświatową. Pożar w 1812 r. zniszczył kościół wraz z archiwum, lecz został on ponownie odbudowany. Na początku XIX w. litewskojęzyczni parafianie modlili się po polsku, a nabożeństwa w języku litewskim rozpoczęto dopiero na początku XX w.
W czasie okupacji niemieckiej, podczas II wojny światowej, kościół ponownie dotkliwie ucierpiał – w 1944 r. spłonął. Nabożeństwa odprawiano wówczas w kaplicy hrabiów Wagnerów, która również była skromną, prostą budowlą. Z czasem, w okresie sowieckim, zakazy budowlane utrudniały odbudowę nowego kościoła, jednak w 1992 r. zaczęto zbierać ofiary, które pozwoliły rozpocząć budowę nowego kościoła.
Dzisiejszy kościół św. Apostoła Piotra w Šalčininkai to solidna murowana budowla z dwiema wieżami dzwonnicy, odzwierciedlająca zarówno swe historyczne korzenie, jak i nowoczesne wysiłki konserwatorskie. Na jego terenie stoją pomniki pamięci poświęcone poecie Adamowi Mickiewiczowi oraz oficerowi Michaiłowi Wagnerowi. Kamień poświęcony Mickiewiczowi przypomina o jego wizycie na cmentarzu w Šalčininkai, a pomnik Wagnera upamiętnia jego śmierć podczas kampanii napoleońskiej.
Historia kościoła świadczy o nieustannym uporze i wierze, które przez wiele lat utrzymały to miejsce jako ważny ośrodek religijny i kulturowy.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Šalčininkų Šv apaštalo Petro bažnyčia pastatyta 1835 m. 1944 m. bažnyčia sudegė ir pamaldos buvo laikomos kapinių koplyčioje. Vaizde – gotikinio, XIV a. prancūzų menininkų darbo, dramblio kaulo diptiko fragmentas. Jį bažnyčiai dovanojo dvarininkai Vagneriai.
Aprašė Aldona Rudzevičienė
Šalčininkų Šv. apaštalo Petro bažnyčia pastatyta 1835 m. 1944 m. bažnyčia sudegė ir pamaldos buvo laikomos kapinių koplyčioje. Vaizde – gotikinio, XIV a. prancūzų menininkų darbo, dramblio kaulo diptiko fragmentas. Jį bažnyčiai dovanojo dvarininkai Vagneriai.
Aprašė Aldona Rudzevičienė