O kościele
Historia kościoła sięga XVII wieku, kiedy około 1620 r. w Darbėnai zbudowano pierwszą kaplicę. W tamtych czasach kaplica nie miała jednak własnego proboszcza, więc jej działalność była dość ograniczona. Z biegiem czasu działki ziemi przypisane kaplicy były kilkakrotnie odbierane i ponownie zwracane – w 1665 i 1735 r. utraciła swoje grunty, jednak w 1737 r. ponownie otrzymała ziemię oraz przydzielono jej kapłana. Po 1740 r. miejscowość ta stała się pełnoprawną parafią.
W 1782 r. zbudowano nowy, drewniany kościół, który niestety spłonął w 1831 r. podczas walk powstańczych. W tym czasie nabożeństwa odprawiano w spichlerzu dworu w Darbėnai. Później, według projektu Friedricha Gasbena, w latach 1838–1842 zbudowano obecny kościół z muru kamiennego. Jednak i on nie uniknął zawirowań historii: po powstaniu 1863 r. proboszcz Jurgis Valašinskis został zesłany na Syberię, gdzie zmarł w 1893 r. w Omsku.
W 1886 r. kościół częściowo przebudowano, dobudowano drewnianą wieżę, którą później, w 1911 r., przebudowano ponownie. W latach 1908–1911 działał tu oddział Litewskiego Katolickiego Towarzystwa Trzeźwości, wzmacniający życie społeczne i moralne wspólnoty.
24 października 1935 r. w wieży wybuchł pożar, w wyniku którego kościół spłonął. Nabożeństwa przeniesiono wówczas do sali parafialnej, a w 1936 r. kościół odbudowano. Dziś obok kościoła stoi rzeźba z 1997 r., poświęcona pamięci salezjanina Petrasa Perkumasa.
Pod względem architektonicznym kościół ma plan prostokątny, posiada wieżę i wieżyczkę, a wewnątrz znajdują się trzy ołtarze. Mur otaczający teren przykościelny również jest z kamienia, a na nim stoi drewniana dzwonnica z XIX wieku, nadająca temu sakralnemu zespołowi jeszcze więcej autentyczności.
Bez wątpienia kościół św. Apostołów Piotra i Pawła w Darbėnai jest nie tylko ośrodkiem życia religijnego, ale i ważnym obiektem dziedzictwa kulturowego, świadczącym o bogatej i burzliwej historii Litwy.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Nors dabartinė Darbėnų Šv. apaštalų Petro ir Pauliaus bažnyčia yra mūrinė, jos šventoriuje stovinti, A. Paslaičio piešinyje įamžinta, varpinė – medinė. Ji kaip ir bažnyčia pastatyta XIX a. Tai Lietuvai įprastas trijų į viršų siaurėjančių tūrių statinys su akustinėmis angomis viršutiniame tarpsnyje.
Spalvota, horizontalaus formato, dokumentinė nuotrauka. Memorialiniai paminklai šalia Darbėnų bažnyčios, Turgaus a., Darbėnai, Darbėnų sen., Kretingos r. sav. Bendras vaizdas iš pietryčių pusės. Fot. Julius Kanarskas, Kretingos muziejaus Istorijos skyriaus vedėjas, 1997 m.
Matosi šalia Turgaus aikštės priešais Darbėnų šv. apaštalų Petro ir Pauliaus bažnyčią esantis skveras, suformuotas 1928 m. pasitinkant Lietuvos nepriklausomybės 10-mečio šventę. Želdinius sodino Skuodo miškų urėdijos miškininkai ir Lietuvai pagražinti draugijos skyriaus nariai. Tais pačiais metais jame buvo pastatytas paminklas Lietuvos nepriklausomybės 10-mečiui paminėti (nugriautas 1962 m., atstatytas 1989 m.). 1944–1945 metais šalia paminklo skvere laidoti raudonarmiečiai (po 1950 m. palaikai perkelti į Kretingos sovietų sąjungos karių kapines). 1989 metais skvere pastatytas tremtinių koplytstulpis, o 1997 m. – paminklas iš Kadagynų kaimo kilusiam vienuoliui saleziečiui Petrui Perkumui (1916–1937).
Nuotraukos kraštai lygūs. Nugarinėje pusėje tarpais atspausti fotografinio popieriaus gamintojo logotipai: „FUJICOLOR / PAPER“, o ties viduriu skersai nugarėlės – nuotrauką spaudusios fotoateljė įrašas: „QSS–2211C <No. 17A> 017 // 829 21 ⁎⁎ N N N 1 072 (027)“.