O kościele
Kościół Zwiastowania Pańskiego Najświętszej Maryi Pannie w Kretyndze jest jedną z najważniejszych i najstarszych świątyń Żmudzi, której historia sięga jeszcze XVII wieku. Ten imponujący, murowany kościół, zbudowany w 1617 r., znakomicie odzwierciedla cechy architektury gotyckiej i renesansowej.
Historia kościoła rozpoczęła się w 1602 r., kiedy w Kretyngsodis zbudowano pierwszy drewniany kościół katolicki i założono klasztor bernardynów. Prawdziwy rozkwit świątyni nastąpił jednak w latach 1610–1617, gdy z inicjatywy starosty żmudzkiego i hetmana Wielkiego Księstwa Litewskiego Jana Chodkiewicza zbudowano nowy, murowany kościół wraz z klasztorem. Nie był to jedynie dom modlitwy, lecz także ośrodek kulturalny wspólnoty.
W 1672 r. kościół odnowiono i powiększono. W XVIII w. działała tu szkoła parafialna, która w 1836 r. stała się szkołą państwową. Franciszkanie wznieśli wówczas ołtarz ku czci św. Antoniego, który konsekrował 22 lipca 1795 r. biskup żmudzki Antoni Dominik Tyszkiewicz.
XIX wiek przyniósł duże zmiany – w latach 1907–1912 kościół przebudowano według projektu krakowskiego architekta Sławomira Odrzywolskiego. Dobudowano dwie nawy boczne, wzniesiono transept z ozdobnymi frontonami oraz nową, drewnianą wieżę z czterema wieżyczkami bocznymi. Ksiądz Antanas Bizauskas, który złożył śluby zakonne w 1912 r., wniósł nowego ducha do życia klasztoru i przyczynił się do działalności gimnazjum.
W połowie XX wieku, w okresie okupacji sowieckiej, kościół przeżył ciężkie próby. W 1941 r. wybuchł pożar, który poważnie zniszczył kościół i zabudowania klasztorne. Po wojnie, w 1950 r., kościół wyremontowano, a w 1982 r. staraniem proboszcza Bronislovasa Burneikisa odbudowano zniszczoną wieżę i uporządkowano mur przykościelny.
Niedaleko kościoła w 1933 r. z inicjatywy franciszkanów urządzono grotę lurdzką, odrestaurowaną w 1989 r. W tym samym roku zakonnicy franciszkańscy powrócili do Kretyngi i 19 listopada odprawili pierwszą od dawna mszę.
Architektura i wnętrze kościoła są wyjątkowo bogate. Ma on 7 barokowych ołtarzy, a ołtarz główny uznawany jest za największy drewniany ołtarz na Litwie. Dwukondygnacyjna kompozycja ołtarza sięga aż 16 metrów wysokości i 8 metrów szerokości, a znajduje się w niej 21 rzeźb. Pod kościołem znajduje się miejsce pochówku możnowładców, z tablicami nagrobnymi i herbami.
Kościół w Kretyndze słynie także z najstarszych datowanych organów na Litwie, które choć były kilkakrotnie przerabiane i restaurowane, wciąż zachowują wartość historyczną.
Przy kościele stoją kapliczki Drogi Krzyżowej i kaplica przykościelna, a na pobliskim cmentarzu spoczywa znany botanik Jurgis Pabrėža, któremu ku czci w 1993 r. postawiono pomnik.
Ten kościół to nie tylko cud architektury – to tętniący życiem ośrodek historii i kultury, który do dziś pozostaje ważną częścią wspólnoty.
Historia kościoła rozpoczęła się w 1602 r., kiedy w Kretyngsodis zbudowano pierwszy drewniany kościół katolicki i założono klasztor bernardynów. Prawdziwy rozkwit świątyni nastąpił jednak w latach 1610–1617, gdy z inicjatywy starosty żmudzkiego i hetmana Wielkiego Księstwa Litewskiego Jana Chodkiewicza zbudowano nowy, murowany kościół wraz z klasztorem. Nie był to jedynie dom modlitwy, lecz także ośrodek kulturalny wspólnoty.
W 1672 r. kościół odnowiono i powiększono. W XVIII w. działała tu szkoła parafialna, która w 1836 r. stała się szkołą państwową. Franciszkanie wznieśli wówczas ołtarz ku czci św. Antoniego, który konsekrował 22 lipca 1795 r. biskup żmudzki Antoni Dominik Tyszkiewicz.
XIX wiek przyniósł duże zmiany – w latach 1907–1912 kościół przebudowano według projektu krakowskiego architekta Sławomira Odrzywolskiego. Dobudowano dwie nawy boczne, wzniesiono transept z ozdobnymi frontonami oraz nową, drewnianą wieżę z czterema wieżyczkami bocznymi. Ksiądz Antanas Bizauskas, który złożył śluby zakonne w 1912 r., wniósł nowego ducha do życia klasztoru i przyczynił się do działalności gimnazjum.
W połowie XX wieku, w okresie okupacji sowieckiej, kościół przeżył ciężkie próby. W 1941 r. wybuchł pożar, który poważnie zniszczył kościół i zabudowania klasztorne. Po wojnie, w 1950 r., kościół wyremontowano, a w 1982 r. staraniem proboszcza Bronislovasa Burneikisa odbudowano zniszczoną wieżę i uporządkowano mur przykościelny.
Niedaleko kościoła w 1933 r. z inicjatywy franciszkanów urządzono grotę lurdzką, odrestaurowaną w 1989 r. W tym samym roku zakonnicy franciszkańscy powrócili do Kretyngi i 19 listopada odprawili pierwszą od dawna mszę.
Architektura i wnętrze kościoła są wyjątkowo bogate. Ma on 7 barokowych ołtarzy, a ołtarz główny uznawany jest za największy drewniany ołtarz na Litwie. Dwukondygnacyjna kompozycja ołtarza sięga aż 16 metrów wysokości i 8 metrów szerokości, a znajduje się w niej 21 rzeźb. Pod kościołem znajduje się miejsce pochówku możnowładców, z tablicami nagrobnymi i herbami.
Kościół w Kretyndze słynie także z najstarszych datowanych organów na Litwie, które choć były kilkakrotnie przerabiane i restaurowane, wciąż zachowują wartość historyczną.
Przy kościele stoją kapliczki Drogi Krzyżowej i kaplica przykościelna, a na pobliskim cmentarzu spoczywa znany botanik Jurgis Pabrėža, któremu ku czci w 1993 r. postawiono pomnik.
Ten kościół to nie tylko cud architektury – to tętniący życiem ośrodek historii i kultury, który do dziś pozostaje ważną częścią wspólnoty.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
[Kretingos Viešpaties Apreiškimo Švč. Mergelei Marijai bažnyčia]
Nežinomas leidėjas, apie 1935-1938.
[Spėjama: leidėjas Ignas Stropus]
Spaustuvės numeracija adreso pusės dešiniajame apatiniame kampe: 9770.
[Kretingos Viešpaties Apreiškimo Švč. Mergelei Marijai bažnyčia]
Nežinomas leidėjas, apie 1935-1938. [Spėjama: leidėjas Ignas Stropus]
Spaustuvės numeracija adreso pusės dešiniajame apatiniame kampe: 9770..