O kościele
Kościół ten zbudowano w latach 1773–1783. Jest jedną z najstarszych świątyń w regionie, której historia sięga jeszcze XVI wieku. Po raz pierwszy kościół w Mosėdis wzmiankowany jest w 1544 roku, kiedy Mosėdis wraz z innymi ziemiami żmudzkimi należał do biskupów żmudzkich. Obecny murowany kościół zbudowano jednak dopiero pod koniec XVIII wieku, a jego wieże dodano na początku XIX w.
Architektura kościoła wyróżnia się bogatymi formami późnobarokowymi. Jest to bazylika na planie krzyża, dwuwieżowa, trójnawowa. Nawę główną przecina transept, który wewnątrz tworzy iluzję planu krzyżowego. Wewnątrz kościoła znajduje się aż siedem ołtarzy, z których ołtarz główny odznacza się formami klasycystycznymi i sięga aż do stropu. Taką samą wysokość mają przednie ołtarze transeptu, choć boczne są skromniejsze.
Nie mniej imponująca jest fasada – zdobią ją potężne kolumny oraz szczyt o miękkim zarysie, ozdobiony wolutami i pilastrami. Wieże, elegancko harmonizujące z bryłą budynku, nadają całej budowli sylwetkę typową dla barokowego kościoła.
Warto wspomnieć również o otoczeniu terenu przykościelnego. Wysoki mur kamienny wraz z tynkowaną bramą, na której stoi grupa rzeźbiarska św. Michała Archanioła, tworzy szczególną atmosferę. Wzniesione na terenie przykościelnym kapliczki z cegły palonej, z rzeźbiarskimi obrazami stacji kalwaryjskich, wzbogacają to miejsce.
Kościół w Mosėdis przez wieki pełnił nie tylko funkcje religijne, lecz i kulturalne. Działała tu szkoła parafialna, a w latach 1895–1898 proboszczem był znany litewski pisarz i działacz społeczny Juozas Tumas-Vaižgantas. Ponadto w latach 1910–1914 działał tu oddział Litewskiego Katolickiego Towarzystwa Trzeźwości, zachęcający ludzi do rezygnacji z alkoholu i zdrowego trybu życia.
Kościół św. Michała Archanioła w Mosėdis jest nie tylko ważnym ośrodkiem religijnym, lecz i cennym dziedzictwem kulturowym oraz historycznym, symbolizującym bogatą przeszłość i ducha miasteczka Mosėdis.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Spalvotas, horizontalaus formato, siaurajuostis negatyvas. Nufotografuota Mosėdžio šv. arkangelo Mykolo bažnyčia, Muziejaus g. 2, Mosėdžio mstl., Mosėdžio sen., Skuodo r. sav., Klaipėdos apskr. Bendras vaizdas iš šiaurės rytų pusės. Fotografavo Julius Kanarskas, Kretingos muziejaus Istorijos skyriaus vedėjas, 2000 m.
Bažnyčia bazilikinė, trijų navų, tinkuoto mūro, pereinamų iš baroko į klasicizmą formų, kompaktiško plano. Pagrindinis fasadas simetriškas, dvibokštis. Bokštų kampus žymi piliastrai, o bokštus dengia dviaukščiai lenktų formų stogeliai su kryžiais. Priešais bažnyčią įrengti tinkuoto mūro pagrindiniai vartai. Jie sudaryti iš trijų pagrindinių dalių: vidurinės plačios su dvivėriais kaltiniais ažūriniais metaliniais vartais ir siaurų praėjimų šonuose taip pat su kaltiniais ažūriniais metaliniais varteliais. Vartai sujungti su akmenų mūro tvora, juosiančią šventorių. Palei tvorą šventoriuje stovi raudonų plytų mūro Kryžiaus kelio koplytėlės.
Pastatyta parapijiečių lėšomis 1773–1783 m. šioje vietoje veikusių kapinių teritorijoje. Jos statybą rėmė vyskupas Jonas Domininkas Lopacinskis. Statybai artėjant į pabaigą, 1789 m. iš senosios Švč. Mergelės Marijos bažnyčios perkeltas jos titulinis altorius. 1806 m. iki stogo buvo išmūryti bažnyčios bokštų pagrindai, ant kurių 1811 m. pastatytas medinis, lentomis apkaltas bokštas. Galutinai bažnyčia užbaigta statyti 1844 m., o bokštai baigti mūryti 1844–1850 m. Ją 1850 m. Šv. arkangelo Mykolo titulu konsekravo Žemaičių vyskupas Motiejus Valančius. Mosėdžio Šv. arkangelo Mykolo bažnyčios statinių kompleksas yra valstybės saugoma regioninio reikšmingumo lygmens kultūros vertybė, turinti architektūrinį, dailės ir sakralinį vertingųjų savybių pobūdį.
Fotografijoje prie pašarvoto vyro karsto stovi žmonės, dešinėje stovi kun. Stanislovas Mažeika (1893-1960). Fone baltai dažytos, mūrinės bažnyčios fragmentas (Mosėdžio Šv. arkangelo Mykolo bažnyčia?).
Fotografija iš kunigo Stanislovo Mažeikos (1893-1960) fotografijų albumo.