O kościele
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Paberžė to imponująca budowla sakralna, wzniesiona we wsi Paberžė, przy dawnym trakcie Wilno–Moletai. To nie tylko arcydzieło architektury, ale i świadek wydarzeń historycznych.
Pierwszy drewniany kościół w tym miejscu, jak się przypuszcza, wzniesiono około 1484 r., pod troskliwą opieką proboszcza Maišiagali, Jurgisa Paulavičiusa. Parafię oficjalnie założono w 1503 r., a wkrótce, w 1507 r., Zygmunt Stary zezwolił na założenie we wsi karczmy, z której dochody miały być przeznaczone na utrzymanie kościoła. W tym okresie w Paberžė mieszkali również zakonnicy – kanonicy regularni pokutujący, którzy przyczyniali się też do działalności szkoły parafialnej.
Przez wieki kościół zmieniał się i był kilkakrotnie przebudowywany. Nowy kościół wzniesiono do 1676 r., a w 1759 r. odbudowano go ponownie z drewna. Później, w 1793 r., kościół ten przebudowano jeszcze raz, aby dostosować go do rosnącej wspólnoty.
W połowie XIX w. rozpoczęto budowę nowego drewnianego kościoła, który, zatwierdzony w 1859 r., ukończono w 1860 r. Budynki te jednak niedługo pozostały w rękach katolików. 1 kwietnia 1866 r. ksiądz Jonas Stšeleckis odprawił ostatnie nabożeństwo katolickie, po czym oświadczył, że przechodzi na prawosławie, i zachęcił parafian, by poszli za jego przykładem. Kościół przekazano prawosławnym, a były duchowny katolicki A. Petkevičius wygłosił nawet kazanie po litewsku, choć sam Stšeleckis nie znał litewskiego.
Na początku XX w. prawosławni wznieśli murowaną cerkiew, a w 1904 r. minister spraw wewnętrznych zezwolił na budowę w Paberžė katolickiego kościoła filialnego. Po kilku dziesięcioleciach sporu o budowę kościoła między wspólnotami polsko- i litewskojęzycznymi, ostatecznie w 1932 r. wzniesiono obecny murowany kościół w stylu neogotyckim, z dwiema wieżami.
Dziś kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Paberžė jest perłą architektury neogotyckiej, na planie krzyża łacińskiego, z wieżami wyróżniającymi się bogactwem detali. Kościół otoczony jest ogrodzeniem z kamiennego muru i drewnianych elementów, co nadaje mu szczególny, dawny urok.
Wizyta w tym kościele pozwala nie tylko podziwiać detale architektoniczne czy spokojnie się pomodlić, lecz również poznać bogatą i złożoną historię ziemi paberskiej. Nabożeństwa odprawiane są tu zarówno po litewsku, jak i po polsku, co odzwierciedla wielokulturowy charakter wspólnoty.
Pierwszy drewniany kościół w tym miejscu, jak się przypuszcza, wzniesiono około 1484 r., pod troskliwą opieką proboszcza Maišiagali, Jurgisa Paulavičiusa. Parafię oficjalnie założono w 1503 r., a wkrótce, w 1507 r., Zygmunt Stary zezwolił na założenie we wsi karczmy, z której dochody miały być przeznaczone na utrzymanie kościoła. W tym okresie w Paberžė mieszkali również zakonnicy – kanonicy regularni pokutujący, którzy przyczyniali się też do działalności szkoły parafialnej.
Przez wieki kościół zmieniał się i był kilkakrotnie przebudowywany. Nowy kościół wzniesiono do 1676 r., a w 1759 r. odbudowano go ponownie z drewna. Później, w 1793 r., kościół ten przebudowano jeszcze raz, aby dostosować go do rosnącej wspólnoty.
W połowie XIX w. rozpoczęto budowę nowego drewnianego kościoła, który, zatwierdzony w 1859 r., ukończono w 1860 r. Budynki te jednak niedługo pozostały w rękach katolików. 1 kwietnia 1866 r. ksiądz Jonas Stšeleckis odprawił ostatnie nabożeństwo katolickie, po czym oświadczył, że przechodzi na prawosławie, i zachęcił parafian, by poszli za jego przykładem. Kościół przekazano prawosławnym, a były duchowny katolicki A. Petkevičius wygłosił nawet kazanie po litewsku, choć sam Stšeleckis nie znał litewskiego.
Na początku XX w. prawosławni wznieśli murowaną cerkiew, a w 1904 r. minister spraw wewnętrznych zezwolił na budowę w Paberžė katolickiego kościoła filialnego. Po kilku dziesięcioleciach sporu o budowę kościoła między wspólnotami polsko- i litewskojęzycznymi, ostatecznie w 1932 r. wzniesiono obecny murowany kościół w stylu neogotyckim, z dwiema wieżami.
Dziś kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Paberžė jest perłą architektury neogotyckiej, na planie krzyża łacińskiego, z wieżami wyróżniającymi się bogactwem detali. Kościół otoczony jest ogrodzeniem z kamiennego muru i drewnianych elementów, co nadaje mu szczególny, dawny urok.
Wizyta w tym kościele pozwala nie tylko podziwiać detale architektoniczne czy spokojnie się pomodlić, lecz również poznać bogatą i złożoną historię ziemi paberskiej. Nabożeństwa odprawiane są tu zarówno po litewsku, jak i po polsku, co odzwierciedla wielokulturowy charakter wspólnoty.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Paberžės Švč. Jėzaus Širdies bažnyčia. Fotografijos aprašymas ant pasporto: „Paberžė. Bažnyčia, statyta 1484 metais.“
Paberžės Švč. Jėzaus Širdies bažnyčia.
Signuotas akvarele averso apatinėje dalyje kairėje, pieštuku reverso viršutinėje dalyje.