O kościele
Wszystko zaczęło się w 1642 r., gdy kasztelan smoleński Jerzy Litawor Chreptowicz hojnie ofiarował 4000 złotych wileńskim dominikanom i zachęcił do wzniesienia kościoła na cmentarzu łukiskim. Pierwszy kościół był drewniany, lecz szybko okazał się zbyt mały dla rosnącej wspólnoty wiernych.
W 1684 r. na tym samym fundamencie wzniesiono nowy drewniany kościół, którego największym skarbem był obraz Najświętszej Maryi Panny, przywieziony z Rosji w 1649 r. Biskup Konstanty Kazimierz Brzostowski uznał ten obraz za cudowny i kościół zaczął przyciągać rzesze pielgrzymów.
W 1784 r. postanowiono wznieść murowany kościół, który ostatecznie ukończono w 1722 r. Choć był niski i miał tylko dwie niewielkie wieżyczki, z czasem kościół był stale udoskonalany i upiększany. Architekt Abraom Antuan Zen przyczynił się do jego ważnych przekształceń, w tym do podwyższenia wież w latach 1727–1746.
XVIII wiek był pełen zmian i wyzwań. Kościół często cierpiał od pożarów, lecz za każdym razem był odbudowywany z jeszcze większą starannością i miłością. Niestety, w 1794 r. wojska rosyjskie zdewastowały tę świątynię, choć wkrótce została ona ponownie wyremontowana. W XIX w. w kościele powstał szpital św. Jakuba, a podczas wojen napoleońskich mieścił się tu szpital wojskowy.
W czasach sowieckich kościół był zamknięty i wykorzystywany jako magazyn owoców i warzyw, a później jako magazyn rekwizytów Teatru Opery i Baletu. Dopiero po odzyskaniu niepodległości w 1992 r. wrócił do wiernych i ponownie ożył jako oaza duchowego spokoju. Ołtarz główny odrestaurowali Česlovas Bareika i A. Žemaitis, rzeźby – Kęstutis Norkūnas.
Nie mniej imponująca jest architektura. Kościół ma plan prostokątny, dwie wieże i wysokość 24 metrów, co czyni go najwyższym jednonawowym kościołem na Litwie. Wewnątrz znajduje się siedem ołtarzy, a teren przykościelny otacza mur tynkowany. Wystrój pięknie odzwierciedla stylistykę późnego baroku, w której dominuje bogactwo i dbałość o detale.
W 2015 r. w wieży kościoła zainstalowano wileński karylion, który dodał jeszcze więcej dźwięku i piękna zarówno kościołowi, jak i całemu miastu. To miejsce, w którym łączą się historia, sztuka i wiara, dające każdemu odwiedzającemu wyjątkowe i niezapomniane przeżycie.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Atvirukas. Vilnius. „WILNO. Plac Lukiski z tablicą powstancow 63 r. i kosciol sw. Jakoba / Fot. J. Bulhaka“. Išleido Lenkijos Geležinkeliečių Sąjungos „Ruch“ knygynas Varšuvoje. Vaizdas rudos spalvos. Atviruke Vilniaus Šv. apaštalų Pilypo ir Jokūbo bažnyčia.
Nespalvota, horizontalaus formato fotografija. Vilniaus miesto vaizdai: Vilniaus Šv. apaštalų Pilypo ir Jokūbo bažnyčia. Fotografas Konradas Brandelis (Konrad Brandel (1838-1920)), Varšuva.
Nuotrauka priklijuota prie kartono, aprėminta geometrinio ir augalinio motyvo ornamentu. Apačioje atspaustas fotografo užrašas: " FOT.BRANDEL WARSZAWA 1249 SWIAT" (Fotografas Brandelis, Varšuva, Nowy Swiat g., 1249). Kartono apačioje priklijuota popieriaus juostelė su užrašu. Užrašas pateiktas trimis kalbomis- rusų, lenkų,prancūzų:" К С Якова / Kosciol S.Jakoba / L' Eglise de St. Jaques"