O kościele
Kościół Ducha Świętego w Vilniusie, często nazywany kościołem Dominikanów, jest jedną z najbardziej imponujących i historycznie znaczących świątyń wileńskiej starówki. Jego historia sięga nawet średniowiecza, a architektura i wystrój wnętrza ukazują bogate dziedzictwo artystyczne.
Uważa się, że pierwszy kościół lub kaplica w tym miejscu powstały już w 1323 r. Później, w 1408 r., rozpoczęto budowę kościoła gotyckiego, który w 1441 r. rozbudowano i który stał się kościołem parafialnym. Z inicjatywy wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka w 1501 r. wzniesiono tu murowany kościół i przekazano go klasztorowi dominikanów, który w tym czasie osiadł w pobliżu.
Niestety pożary, które nękały miasto w XVIII w., nie ominęły i tej świątyni. W 1610 i 1655 r. ogień poważnie zniszczył kościół i klasztor, lecz odbudowano je i zrekonstruowano w latach 1679–1688. Najważniejsze z tych prac przeprowadzono za rządów przełożonego klasztoru Mykolasa Vainilavičiusa. W jeszcze późniejszych latach, po wielu kolejnych pożarach, do 1770 r. kościół został całkowicie odbudowany i rozbudowany – jego wieże, kopuła, chór, ołtarze i portal zyskały nowy wygląd.
W 1812 r., podczas inwazji wojsk Napoleona, spustoszono wnętrze kościoła, zabrano najcenniejsze przedmioty liturgiczne. Kościół ponownie wyremontowano dopiero w latach 1813–1815. W 1844 r. klasztor zamknięto, a kościół stał się parafialny. W pomieszczeniach klasztornych utworzono różne instytucje miejskie, w tym więzienie, w którym więziono uczestników powstania 1863 roku.
W podziemiach kościoła zachowały się szczątki ludzkie, które, jak się uważa, są ofiarami wojen lub epidemii. W 2011 r. przechowywane w podziemiach mumie zbadał zespół antropologów i archeologów pod kierownictwem profesora Rimantasa Jankauskasa. Znaleziono 23 mumie, wśród których byli mężczyźni, kobiety i dzieci.
Kościół jest doskonałym przykładem architektury późnego baroku. Zaprojektowano go na planie krzyża łacińskiego, z dwiema wieżami i eliptyczną kopułą. Wewnątrz znajdują się trzy nawy, oddzielone filarami i przykryte sklepieniami cylindrycznymi. Szczególną uwagę przyciągają 16 ołtarzy oraz organy z XVIII w., uznawane za jedne z najstarszych na Litwie.
Kościół Ducha Świętego w Vilniusie nie tylko zachwyca swym pięknem i architekturą, ale i opowiada o długiej oraz złożonej historii miasta, w której splatają się aspekty religijne, kulturowe i społeczne.
Uważa się, że pierwszy kościół lub kaplica w tym miejscu powstały już w 1323 r. Później, w 1408 r., rozpoczęto budowę kościoła gotyckiego, który w 1441 r. rozbudowano i który stał się kościołem parafialnym. Z inicjatywy wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka w 1501 r. wzniesiono tu murowany kościół i przekazano go klasztorowi dominikanów, który w tym czasie osiadł w pobliżu.
Niestety pożary, które nękały miasto w XVIII w., nie ominęły i tej świątyni. W 1610 i 1655 r. ogień poważnie zniszczył kościół i klasztor, lecz odbudowano je i zrekonstruowano w latach 1679–1688. Najważniejsze z tych prac przeprowadzono za rządów przełożonego klasztoru Mykolasa Vainilavičiusa. W jeszcze późniejszych latach, po wielu kolejnych pożarach, do 1770 r. kościół został całkowicie odbudowany i rozbudowany – jego wieże, kopuła, chór, ołtarze i portal zyskały nowy wygląd.
W 1812 r., podczas inwazji wojsk Napoleona, spustoszono wnętrze kościoła, zabrano najcenniejsze przedmioty liturgiczne. Kościół ponownie wyremontowano dopiero w latach 1813–1815. W 1844 r. klasztor zamknięto, a kościół stał się parafialny. W pomieszczeniach klasztornych utworzono różne instytucje miejskie, w tym więzienie, w którym więziono uczestników powstania 1863 roku.
W podziemiach kościoła zachowały się szczątki ludzkie, które, jak się uważa, są ofiarami wojen lub epidemii. W 2011 r. przechowywane w podziemiach mumie zbadał zespół antropologów i archeologów pod kierownictwem profesora Rimantasa Jankauskasa. Znaleziono 23 mumie, wśród których byli mężczyźni, kobiety i dzieci.
Kościół jest doskonałym przykładem architektury późnego baroku. Zaprojektowano go na planie krzyża łacińskiego, z dwiema wieżami i eliptyczną kopułą. Wewnątrz znajdują się trzy nawy, oddzielone filarami i przykryte sklepieniami cylindrycznymi. Szczególną uwagę przyciągają 16 ołtarzy oraz organy z XVIII w., uznawane za jedne z najstarszych na Litwie.
Kościół Ducha Świętego w Vilniusie nie tylko zachwyca swym pięknem i architekturą, ale i opowiada o długiej oraz złożonej historii miasta, w której splatają się aspekty religijne, kulturowe i społeczne.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Vilniaus Šventosios Dvasios (Dominikonų) bažnyčia, vienuolynas ir miesto panorama.
Vilniaus Šventosios Dvasios (dominikonų) bažnyčia – baroko stiliaus pastatas. Bažnyčios interjere gausu meno kūrinių. Vaizde – netoli pagrindinio įėjimo, ant vidurinės navos pilioriaus, Lietuvos didžiojo kunigaikščio Aleksandro nuodėmklausio klebono Mykolo Korčako portretas.
Aprašė Aldona Rudzevičienė