O kościele
Bazylika Zmartwychwstania Pańskiego w Kaunasie, często nazywana po prostu kościołem Zmartwychwstania, jest imponującym zabytkiem architektury nowoczesnej, który niewątpliwie wzbogaca krajobraz i historię miasta Kaunas. To największy monumentalny kościół bazylikowy w krajach bałtyckich i jeden z najważniejszych obiektów architektury modernizmu w Kaunasie.
Pomysł budowy tego kościoła zrodził się po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1922 r. Mieszkańcy ówczesnej tymczasowej stolicy – Kaunasu – chcieli podziękować Bogu za odzyskaną wolność. W 1926 r. powołano radę budowy świątyni, a w 1928 r. samorząd Kaunasu podarował działkę na terenie dawnego targowiska w Žaliakalnis. W konkursie na projekt kościoła wzięło udział aż 15 projektów, jednak żaden z nich nie spełniał wszystkich wymagań. Mimo to pierwszą nagrodę przyznano inżynierowi J. Krasauskasowi, drugą – Feliksasowi Vizbarasowi, a trzecią – Karolisowi Reisonasowi, którego projekt ostatecznie wybrano.
Prace budowlane rozpoczęły się latem 1934 r. Zaprojektowany przez K. Reisonasa kościół był nowoczesny i monumentalny, jego konstrukcję stanowiły żelbetowe ramy obmurowane ścianami z cegły. Fundamenty były szczególnie skomplikowane – w „płynący” grunt piaszczysty wbito około 900 pali żelbetowych. Przewidziano też dach płaski, choć pierwotny projekt zakładał dach spadzisty.
Kościół Zmartwychwstania miał się stać nie tylko budowlą sakralną, ale i Panteonem narodu, gdzie planowano chować litewskie znakomitości. Przestronne wnętrze zaprojektowano tak, by pomieściło około 5000 pielgrzymów, a na tarasie na dachu kolejne 2000. Wielka wieża sięga 70 metrów wysokości, a na jej szczycie miała się znaleźć kaplica św. Kazimierza.
Niestety, w 1940 r. okupacja sowiecka przerwała prace budowlane. W czasie okupacji niemieckiej kościół wykorzystywano jako magazyn papieru. Później, na mocy zarządzenia Stalina, przekształcono go w fabrykę radiową, podczas czego wnętrze zostało mocno zmienione.
Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości społeczeństwo zaczęło domagać się zwrotu kościoła wiernym. W 1989 r. zarejestrowano statut Rady Odbudowy Kościoła Zmartwychwstania i rozpoczął się powolny, lecz konsekwentny proces odbudowy. Podczas odbudowy wprowadzono do projektu kilka zmian, aby przystosować kościół także do wydarzeń kulturalnych.
Dziś taras na dachu kościoła oferuje wspaniałą panoramę miasta Kaunas, którą mogą podziwiać zarówno wierni, jak i turyści. Znajduje się tu również kaplica Matki Bożej z Šiluvy, poświęcona pamięci poległych za wolność Litwy.
Ponadto w kościele urządzono kolumbarium, w którym pochowano znane osoby, takie jak Feliksas Kapočius i Antanas Paškus.
Mimo wszystkich trudnych okresów Bazylika Zmartwychwstania Pańskiego w Kaunasie pozostała symbolem wiary i odrodzenia narodu, który we współczesnej Litwie zajmuje szczególne miejsce w sercach zarówno mieszkańców miasta, jak i całego kraju.
Pomysł budowy tego kościoła zrodził się po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1922 r. Mieszkańcy ówczesnej tymczasowej stolicy – Kaunasu – chcieli podziękować Bogu za odzyskaną wolność. W 1926 r. powołano radę budowy świątyni, a w 1928 r. samorząd Kaunasu podarował działkę na terenie dawnego targowiska w Žaliakalnis. W konkursie na projekt kościoła wzięło udział aż 15 projektów, jednak żaden z nich nie spełniał wszystkich wymagań. Mimo to pierwszą nagrodę przyznano inżynierowi J. Krasauskasowi, drugą – Feliksasowi Vizbarasowi, a trzecią – Karolisowi Reisonasowi, którego projekt ostatecznie wybrano.
Prace budowlane rozpoczęły się latem 1934 r. Zaprojektowany przez K. Reisonasa kościół był nowoczesny i monumentalny, jego konstrukcję stanowiły żelbetowe ramy obmurowane ścianami z cegły. Fundamenty były szczególnie skomplikowane – w „płynący” grunt piaszczysty wbito około 900 pali żelbetowych. Przewidziano też dach płaski, choć pierwotny projekt zakładał dach spadzisty.
Kościół Zmartwychwstania miał się stać nie tylko budowlą sakralną, ale i Panteonem narodu, gdzie planowano chować litewskie znakomitości. Przestronne wnętrze zaprojektowano tak, by pomieściło około 5000 pielgrzymów, a na tarasie na dachu kolejne 2000. Wielka wieża sięga 70 metrów wysokości, a na jej szczycie miała się znaleźć kaplica św. Kazimierza.
Niestety, w 1940 r. okupacja sowiecka przerwała prace budowlane. W czasie okupacji niemieckiej kościół wykorzystywano jako magazyn papieru. Później, na mocy zarządzenia Stalina, przekształcono go w fabrykę radiową, podczas czego wnętrze zostało mocno zmienione.
Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości społeczeństwo zaczęło domagać się zwrotu kościoła wiernym. W 1989 r. zarejestrowano statut Rady Odbudowy Kościoła Zmartwychwstania i rozpoczął się powolny, lecz konsekwentny proces odbudowy. Podczas odbudowy wprowadzono do projektu kilka zmian, aby przystosować kościół także do wydarzeń kulturalnych.
Dziś taras na dachu kościoła oferuje wspaniałą panoramę miasta Kaunas, którą mogą podziwiać zarówno wierni, jak i turyści. Znajduje się tu również kaplica Matki Bożej z Šiluvy, poświęcona pamięci poległych za wolność Litwy.
Ponadto w kościele urządzono kolumbarium, w którym pochowano znane osoby, takie jak Feliksas Kapočius i Antanas Paškus.
Mimo wszystkich trudnych okresów Bazylika Zmartwychwstania Pańskiego w Kaunasie pozostała symbolem wiary i odrodzenia narodu, który we współczesnej Litwie zajmuje szczególne miejsce w sercach zarówno mieszkańców miasta, jak i całego kraju.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Horizontalaus formato fotografija. Vaizdinėje pusėje, centre matoma Kauno Kristaus Prisikėlimo bazilika. Dešinėje – Jono ir Aleksandros Vailokaičių namas. Kairėje Kauno centrinė elektrinė.
Atviruke vaizduojami Žaliakalnio funikulierius ir Kauno Kristaus Prisikėlimo bazilika. Lietuvių ir anglų k.