O kościele
Kościół św. Józefa w Kiaunoriai to wyjątkowe miejsce zarówno pod względem architektury, jak i historii. Stoi w niewielkiej wsi Kiaunoriai, przy drodze Tytuvėnai–Pašiaušė. Historyczna droga kościoła była długa i skomplikowana, pełna wyzwań i wysiłków odbudowy.
Wszystko zaczęło się w połowie XVIII w., około 1766 r., gdy w dworze Kiaunoriai zbudowano pierwszą kaplicę. Później, w latach 1856–1859, zastąpiła ją murowana kaplica, która stała się ważnym obiektem religijnym dla mieszkańców regionu. Jednak podczas I wojny światowej, w 1915 r., wojska niemieckie spaliły tę kaplicę.
Po wojnie, w 1918 r., do Kiaunoriai przybył stały ksiądz Jurgis Deveikis, który odprawiał nabożeństwa w plebanii. W latach 1925–1926 kaplicę odbudowano, a w 1935 r. stała się filią. Niestety, II wojna światowa znów przyniosła nieszczęście – w 1944 r. kościół zniszczono, a następnie tymczasowo urządzono go w sali parafialnej. Jednak w 1959 r. kościół ponownie się zapalił i spłonął doszczętnie.
Na tle tych nieszczęść uwidoczniły się tragiczne, osobiste historie. Proboszcz z Kiaunoriai, Bronislovas Gaižutis, został skazany i zesłany na Sybir, dokąd zesłano też wikariusza Pauliusa Jasienskisa, który jednak nigdy już nie powrócił.
Ruiny kościoła stały aż do lat 80. XX wieku, kiedy w końcu uzyskano pozwolenie na odbudowę świątyni. Prace budowlane rozpoczęto 5 grudnia 1990 r., a już w 1991 r., według projektu architekta Henrikasa Kęstutisa Šilgalisa, kościół odbudowano i ponownie zaczął on funkcjonować. Był to triumf wspólnoty – na budowę wiele materiałów ofiarowały okoliczne kołchozy.
Pod względem architektonicznym kościół odtworzono na podstawie zachowanych fotografii dawnego, spalonego kościoła. Oryginalny kościół zbudowano w okresie romantyzmu i cechował się on monumentalnością oraz prostotą: prostokątna budowla z portykiem i wznoszącą się nad nim wieżyczką. W odbudowanym budynku H. Šilgalis zachował elementy dawnej formy, lecz wzbogacił go o nowy murowany portyk z 4 kolumnami, bez wieżyczki. W centrum trójkątnego frontonu umieszczono półokrągły otwór okienny z symboliką Oka Opatrzności, a nad frontonem wzniesiono ażurowy krzyż.
We wnętrzu szczególne miejsce zajmuje rzeźba Matki Bożej Szkaplerznej autorstwa rzeźbiarza Stanislovasa Kuzmy, zdobiąca ołtarz. Symbolizuje ona duchowość i estetykę świątyni. Kościół jest jednonawowy, z jednym ołtarzem, a biała rzeźba Maryi, trzymająca Dzieciątko Jezus w jednej ręce i szkaplerz w drugiej, zdobi miejsce ołtarzowe na ścianie, na specjalnym cokole.
Obok kościoła planowano zbudować dwukondygnacyjną dzwonnicę, której formy miały nawiązywać do zmodyfikowanej stylistyki romantyzmu – ze smukłymi, wznoszącymi się niszami i boniowanymi obramowaniami, nadającymi jej wyjątkowości.
Kościół św. Józefa w Kiaunoriai jest dziś nie tylko ośrodkiem religijnym, ale i dziedzictwem historycznym oraz kulturowym, opowiadającym o determinacji i wierze miejscowych ludzi w najtrudniejszych czasach.
Wszystko zaczęło się w połowie XVIII w., około 1766 r., gdy w dworze Kiaunoriai zbudowano pierwszą kaplicę. Później, w latach 1856–1859, zastąpiła ją murowana kaplica, która stała się ważnym obiektem religijnym dla mieszkańców regionu. Jednak podczas I wojny światowej, w 1915 r., wojska niemieckie spaliły tę kaplicę.
Po wojnie, w 1918 r., do Kiaunoriai przybył stały ksiądz Jurgis Deveikis, który odprawiał nabożeństwa w plebanii. W latach 1925–1926 kaplicę odbudowano, a w 1935 r. stała się filią. Niestety, II wojna światowa znów przyniosła nieszczęście – w 1944 r. kościół zniszczono, a następnie tymczasowo urządzono go w sali parafialnej. Jednak w 1959 r. kościół ponownie się zapalił i spłonął doszczętnie.
Na tle tych nieszczęść uwidoczniły się tragiczne, osobiste historie. Proboszcz z Kiaunoriai, Bronislovas Gaižutis, został skazany i zesłany na Sybir, dokąd zesłano też wikariusza Pauliusa Jasienskisa, który jednak nigdy już nie powrócił.
Ruiny kościoła stały aż do lat 80. XX wieku, kiedy w końcu uzyskano pozwolenie na odbudowę świątyni. Prace budowlane rozpoczęto 5 grudnia 1990 r., a już w 1991 r., według projektu architekta Henrikasa Kęstutisa Šilgalisa, kościół odbudowano i ponownie zaczął on funkcjonować. Był to triumf wspólnoty – na budowę wiele materiałów ofiarowały okoliczne kołchozy.
Pod względem architektonicznym kościół odtworzono na podstawie zachowanych fotografii dawnego, spalonego kościoła. Oryginalny kościół zbudowano w okresie romantyzmu i cechował się on monumentalnością oraz prostotą: prostokątna budowla z portykiem i wznoszącą się nad nim wieżyczką. W odbudowanym budynku H. Šilgalis zachował elementy dawnej formy, lecz wzbogacił go o nowy murowany portyk z 4 kolumnami, bez wieżyczki. W centrum trójkątnego frontonu umieszczono półokrągły otwór okienny z symboliką Oka Opatrzności, a nad frontonem wzniesiono ażurowy krzyż.
We wnętrzu szczególne miejsce zajmuje rzeźba Matki Bożej Szkaplerznej autorstwa rzeźbiarza Stanislovasa Kuzmy, zdobiąca ołtarz. Symbolizuje ona duchowość i estetykę świątyni. Kościół jest jednonawowy, z jednym ołtarzem, a biała rzeźba Maryi, trzymająca Dzieciątko Jezus w jednej ręce i szkaplerz w drugiej, zdobi miejsce ołtarzowe na ścianie, na specjalnym cokole.
Obok kościoła planowano zbudować dwukondygnacyjną dzwonnicę, której formy miały nawiązywać do zmodyfikowanej stylistyki romantyzmu – ze smukłymi, wznoszącymi się niszami i boniowanymi obramowaniami, nadającymi jej wyjątkowości.
Kościół św. Józefa w Kiaunoriai jest dziś nie tylko ośrodkiem religijnym, ale i dziedzictwem historycznym oraz kulturowym, opowiadającym o determinacji i wierze miejscowych ludzi w najtrudniejszych czasach.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Negatyve įamžintas berniukas sėdintis ant arklio. Tolumoje matoma Kiaunorių Šv. Juozapo bažnyčia.
Kiaunorių (dab. Kelmės raj.) Šv. Juozapo bažnyčia. Bažnyčia sugriauta Antrojo pasaulinio karo metu, atstatyta 1991 m.
Skulptoriaus Stasio Kuzmos sukurta Dievo Motinos skulptūra atstatytoje Kiaunorių bažnyčioje.