O kościele
Budowa kościoła rozpoczęła się w 1387 r. z inicjatywy Jagiełły, w okresie chrystianizacji Litwy. Kościół wzniesiono na skrzyżowaniu ważnych ulic, stając się pierwszym murowanym kościołem parafialnym w Wilnie. Jego gotycka architektura odzwierciedla średniowieczne tradycje budowlane, lecz na przestrzeni wieków przeszedł on liczne przekształcenia.
Przez swoją długą historię kościół św. Janów kilkakrotnie płonął i był odbudowywany. Jednym z najważniejszych okresów był XVIII w., kiedy po wielkich pożarach kościół odbudowano w stylu barokowym według projektu znanego architekta Jana Krzysztofa Glaubicza. Nadało to budowli obecną wystawność i elegancję. Dzwonnica, zbudowana w latach 1600–1610, jest najwyższą budowlą wileńskiej starówki – jej wysokość sięga aż 69 metrów, a znajduje się w niej wahadło Foucaulta – przyrząd naukowy służący do udowodnienia faktu obrotu Ziemi wokół własnej osi.
W kościele jest wiele dzieł sztuki i przedmiotów o wartości historycznej. Stoją tu organy z popiersiem słynnego kompozytora Stanisława Moniuszki, który sam na nich grywał w XIX w. Można tu też znaleźć pomniki pamiątkowe poświęcone tak znanym postaciom jak Adam Mickiewicz, Władysław Syrokomla i Tadeusz Kościuszko.
W czasach sowieckich kościół przeżywał trudne chwile – został zamknięty, a jego dobra rozproszone. Przez długi czas mieścił się tu magazyn papieru, aż w 1963 r. budynek przekazano Uniwersytetowi Wileńskiemu i później odrestaurowano. W 1989 r. odnowiono freski w kaplicach, a w 1990 r. kościół zwrócono wiernym.
Kościół św. Janów jest ważnym ośrodkiem religijnym i kulturalnym, gdzie odbywają się msze, koncerty i różnorodne wydarzenia. Słynie też ze swoich wielkich organów, które mają 64 głosy i są największe na Litwie.
Wizyta w kościele św. Janów pozwala poczuć ducha nie tylko religii, ale i historii Litwy. Każdy jego element architektoniczny, każdy fresk czy ołtarz opowiada swoją niepowtarzalną historię, zapraszając odwiedzających do udziału w tej imponującej opowieści.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Medalyje pavaizduota kompozicija iš kelių Vilniaus senamiesčio statinių: kairėje matosi Vilniaus Šv. arkangelo Mykolo bažnyčia, su šventoriaus tvora ir varpine, centre – kelios senamiesčio gatvelės, dešinėje – keli dviejų aukštų pastatai, o tolumoje pavaizduota Vilniaus Šv. Jono Krikštytojo ir Šv. Jono apaštalo ir evangelisto bažnyčios varpinė ir fasadas. Medalio apačioje, ant vaizduojamos gatvės, iškilus užrašas „VILNIUS“. Panašus bažnyčios vaizdas yra Ivano Trutnevo paveiksle. Medalyje proporcijos ir objektų išdėstymas šiek tiek pakeisti. Medalis tamsiai rudas, kai kurios vaizdo detalės tamsesnės, vaizdinė pusė įgaubta, kraštai netaisyklingi. Viršuje yra 7 x 2 mm kiaurymė. Medalio reversas – tamsiai rudos spalvos keramikos paviršius su tekstilės atspaudu.
Atvirukas, nespalvotas. Pavaizduotas Vilniaus Universiteto kiemas ir Šv. Jono Krikštytojo ir Šv. Jono apaštalo ir evangelisto bažnyčia. Kitoje atviruko pusėje yra pavadinimas lietuvių kalba. Atvirukas išleistas pagal Jano Bulhako nuotrauką, spausdino „Spindulio“ spaustuvė, išleido „Spaudos Fondas“.