Vilniaus Šv. Mikalojaus bažnyčia

Kościół św. Mikołaja w Wilnie to nie tylko jedna z najstarszych świątyń miasta, ale i ważna część litewskiego dziedzictwa kulturowego i historycznego. Ten kościół, wznoszący się w sercu wileńskiej starówki, jest perłą gotyku, która zachowała swą autentyczną architekturę mimo upływu czasu i historycznych zawirowań.

Przegląd historyczny.

Kościół św. Mikołaja po raz pierwszy wspomniany jest w przywileju Jagiełły z 1387 r. Uważa się, że pierwszy kościół w tym miejscu powstał jeszcze za czasów wielkiego księcia Giedymina, gdy przybywający do Wilna kupcy i rzemieślnicy mieli tu swój dom modlitwy. Obecny budynek z czerwonej cegły wzniesiono w XV w. Od tego czasu kościół był wielokrotnie odnawiany, lecz zachował swój gotycki styl z cechami gotyku późnego, które pojawiły się w XVI w., gdy drewniany strop zastąpiono murowanymi sklepieniami.

W połowie XVIII w., po wielkim pożarze, kościół długo stał bez dachu, a jego mury i sklepienia niszczały od mrozu. Po odbudowie świątynię ozdobiły elementy w stylu późnego baroku i rokoka: nowe ołtarze, chór organowy oraz okna. Pod koniec XIX w. Litwini katolicy, chcąc mieć własny kościół wspólnotowy, zaczęli opiekować się zaniedbanym kościołem św. Mikołaja. Dzięki ich staraniom w 1901 r. kościół przekazano litewskiej wspólnocie i stał się miejscem nabożeństw w języku litewskim.

Architektura i wnętrze.

Kościół św. Mikołaja ma plan prostokątny, jedną wieżę, trójścienną apsydę oraz zakrystię połączoną z kościołem korytarzem. Fasada budynku ozdobiona jest ostrołukowymi niszami, a dach kryty jest dachówką. Fasadę główną zdobi schodkowy trójkątny fronton, będący jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów tej świątyni.

Wewnątrz kościół ma trzy nawy, oddzielone czterema ośmiokątnymi kolumnami stojącymi na cokołach, podtrzymującymi sklepienia gwiaździste lub sieciowe. Ołtarz główny zdobią krzyż, złocone anioły i figury świętych. W lewym ołtarzu bocznym szczególne miejsce zajmuje obraz św. Mikołaja z XVI w. w metalowej sukience, namalowany na drewnianych deskach.

W kościele można też zobaczyć popiersie Witolda Wielkiego, wykonane z okazji 500. rocznicy śmierci księcia. Popiersie odlano z brązu i przedstawia Witolda w koronie, zbroi i płaszczu, co nadaje tej rzeźbie szczególną dostojność.

Najważniejsze wydarzenia i dziedzictwo.

Przez swoją długą historię kościół św. Mikołaja był świadkiem wielu ważnych wydarzeń. W 1812 r., podczas kampanii napoleońskiej, kościół zamieniono w magazyn, a później ponownie wyremontowano. Na początku XX w., po odzyskaniu kościoła przez litewską wspólnotę, zaczęto w nim odprawiać nabożeństwa po litewsku, co umacniało litewską tożsamość w ówczesnym, zdominowanym przez Polaków Wilnie.