O kościele
Historia budowy tego kościoła sięga aż XIV wieku. Kościół był początkowo czysto gotycki, lecz w XVIII w. pojawiły się w nim także elementy architektury barokowej. Tak ukształtował się unikalny przykład syntezy gotyku i baroku, który do dziś zachwyca miłośników architektury i turystów.
W 1812 r., podczas wojen napoleońskich, kościół został poważnie zniszczony i zamieniony w magazyn zboża. Później stał się archiwum, a dopiero na początku XX w. ponownie oddano go franciszkanom. W czasach sowieckich kościół był wykorzystywany jako archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Litewskiej SRR.
Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę, 5 lipca 1998 r., kościół został zwrócony wiernym. Od tego czasu jest restaurowany i pielęgnowany. Jedną z niedawno przeprowadzonych prac restauratorskich była uważana za cudowną figura Najświętszej Maryi Panny (Białej Matki Bożej), która obecnie jest odsłonięta i dostępna dla odwiedzających i wiernych.
W 2013 r. Sąd Najwyższy Litwy podjął decyzję, na mocy której stojące obok kościoła zabudowania klasztorne zostały zwrócone państwu. Później, w 2017 r., zabudowania te przekazano zakonowi franciszkanów konwentualnych. Decyzja ta wywołała sporo dyskusji i krytyki, ponieważ twierdzono, że budynki zostały zwrócone nie litewskiemu, lecz działającemu w Polsce zakonowi, który nabył je na własność dopiero w 1938 r., w okresie faktycznej okupacji polskiej.
Wnętrze kościoła również zasługuje na uwagę. Można tu znaleźć imponujący tryptyk franciszkański w prawej nawie. Wewnętrzny dziedziniec klasztoru jest również szczególnym miejscem, w którym wyczuwalny jest głęboki spokój i duch historii.
Wileński kościół franciszkanów to nie tylko ważny ośrodek religijny, ale i żywy świadek historii, przechowujący w swych murach echa wielu epok i przemian politycznych. Jego architektura i niepowtarzalna historia czynią go jedną z najciekawszych pereł wileńskiej starówki.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Paminklas stovi priešais Salantų Švč. M. Marijos Ėmimo į dangų bažnyčią, šiaurinėje S. Dariaus ir S. Girėno g. bei Vilniaus g. kryžkelės dalyje, atsuktas priekiniu fasadu į pietų pusę. 1989 m. pastatė akmens skulptorius Vilius Orvidas (pranciškonas br. Gabrielius, O. F. S.). Statybą rėmė Lietuvos persitvarkymo sąjūdžio Salantų rėmimo grupė. Paminklas 3,8 m aukščio, akmeninis, ornamentuotas, jo pamatas vidutinio dydžio lauko akmenų mūro. Paminkle iškaltas Pietos horeljefas, paminklinėje plokštėje – Gediminaičių stulpų ženklas ir užrašas: „LIETUVIŲ TAUTOS / KANČIŲ / ATMINIMUI / 1941–1952“. Viršuje kyla stilizuotas lotyniškas kryžius su plastišku Nukryžiuotojo horeljefu, Apvaizdos akimi, žvaigžde ir inkaru. Fotografas Kastytis Laužadis.
Nespalvota, dokumentinė, vertikalaus formato, lygiais kraštais nuotrauka. Nufotografuotas Kretingos pranciškonų bažnyčios interjeras po 1937 metų remonto. Nežinomo fotografo apie 1939 metus darytos nuotraukos kopija.
Pirmame plane – bažnyčios centrinė nava, kurios pakraščiuose stovi klaupkos. Antrame plane navos galiniame dešiniajame kampe stovi trijų tarpsnių Šv. Antano altorius, kurio pagrindinėje kondignacijoje kabo Šv. Antano, vidurinėje – Šv. arkangelo Mykolo, viršutinėje – Šv. Jono Boskos paveikslas. Kairiajame galiniame navos kampe stovi Švč. Mergelės Marijos Ėmimo į dangų altorius, kuris taip pat trijų tarpsnių. Pagrindinėje kondignacijoje kabo Švč. M. Marijos Dangun Ėmimo, vidurinėje – Švč. Aušros Vartų Dievo Motinos, viršutinėje – Šv. Teresės paveikslas. Nuotraukos viduryje už pusapskritės arkos apsidėje stovi pagrindinis – Viešpaties Apreiškimo Švč. Mergelei Marijai altorius, papuoštas skulptūromis. Jis dviejų tarpsnių. Apatinės kondignacijos centre pastatyta Nukryžiuotojo skulptūrinė grupės, už kurios matosi ant apsidės sienos kabantis Viešpaties Apreiškimo Švč. M. Marijai paveikslas. Viršutinės kondignacijos viduryje stovi Nekaltai Pradėtos Švč. M. Marijos skulptūra, kurią iš viršaus ir apačios juosta iliuminuotas užrašas: „Sveika Marija / Malonės pilnoji“. Virš arkos ant sienos nutapytas užrašas: „DIEVAS–TAI MANO VISKAS“. Priešais arką kabo sietynas.
Bažnyčia statyta 16410–1617 m., rekonstruota 1908–1912 metais. Altoriai įrengti XVII a. 2 deš., rekonstruoti XVIII a. vid., apie 1910 m., atnaujinti 1937 metais.