O kościele
Początki kościoła sięgają XVIII w., kiedy prałat kapituły diecezji żmudzkiej Vjušinskas zbudował ok. 1753–1763 r. pierwszą kaplicę. Było to skromne, lecz ważne miejsce religijne dla miejscowej ludności, o które dbała plebania w Kartenie. Później, w 1903 r., obecny kościół zbudował ksiądz Povilas Svilas wraz z wiernymi, dla których stał się on miejscem świętym i cenionym.
Kościół jest przykładem architektury drewnianej, charakterystycznej dla okresu historyzmu, z silnie zaznaczonym wpływem neogotyku oraz świeckiej architektury uzdrowiskowej. Jego prostokątny rzut, czworoboczna wieżyczka i pięcioboczna apsyda nadają całej budowli szczególną smukłość i harmonię. We wnętrzu odwiedzających witają trzy ołtarze, które swoimi elementami dekoracyjnymi świadczą o talencie dawnych mistrzów.
Warto zaznaczyć, że w kościele pracował ksiądz Felicijonas Lelis, który aktywnie przyczyniał się do pielęgnowania litewskiej kultury. Z jego inicjatywy w okolicy działały nielegalne szkoły, wspierające edukację dzieci w języku ojczystym, a w 1908 r. powstał tu oddział Towarzystwa św. Kazimierza.
Utworzona w 1926 r. parafia w Budriach jeszcze bardziej umocniła więzi miejscowej wspólnoty. Przy kościele działały chór i koło stowarzyszenia „Pavasaris”, a w latach 1934–1939 w parafii posługiwał ksiądz K. Andriekus, który powrócił z Rosji. Od tego czasu parafia należy do Dekanatu Palanga Diecezji Telsze.
W 2005 r. kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Budriach, dzwonnica oraz ogrodzenie terenu przykościelnego z bramą zostały uznane za chroniony przez państwo zespół nieruchomych zabytków kultury. Świadczy to o znaczeniu tego miejsca nie tylko dla wspólnoty religijnej, ale i dla dziedzictwa kulturowego Litwy.
Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica, niemal na planie kwadratu, dwukondygnacyjna, która subtelnie harmonizuje z głównym budynkiem. Cały teren przykościelny otacza niski mur kamienny, ozdobiony od strony południowo-zachodniej neogotycką bramą z ażurowymi, kutymi furtkami. Warto też wspomnieć, że na tym terenie znajduje się kapliczka oraz groby kapłanów, które przypominają o wieloletniej historii świątyni i jej duchowych przewodnikach.
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Budriach to miejsce, w którym łączą się szacunek religijny, dziedzictwo historyczne i pamięć kulturowa, gdzie każdy zakątek pachnie dawną świetnością i oddaniem miejscowych ludzi.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Keturių kadrų nespalvotos perforuotos fotojuostos „Svema“ ketvirtasis kadras. Nufotografuota Budrių bažnyčia ir varpinė, Žalgirio apyl., Kretingos r. Bendras vaizdas iš pietvakarių pusės. Fotografavo Julius Kanarskas, Kretingos rajoninių kultūros rūmų vyr. metodininkas paminklų apsaugai, 1989 m.
Bažnyčia medinė, istorizmo laikotarpio, neogotikos ir pasaulietinės kurortų architektūros, pastatyta 1903 m. kunigo Povilo Svilo ir parapijiečių rūpesčiu, konsekruota Šv. Kryžiaus Išaukštinimo titulu. Varpinė karkasinės konstrukcijos, lentinė, stačiakampė stačiasienė, dviejų tarpsnių, pastatyta 1906 m. Vartai raudonų plytų mūro, tinkuoti, neogotikiniai, statyti apie 1906–1909 m.
Valstybės saugomas kultūros vertybių kompleksas (unikalus komplekso kodas 30572; senasis vertybių registro kodas G525K), turintis architektūrinį, sakralinį ir kraštovaizdžio vertingųjų savybių pobūdį.
Keturių kadrų nespalvotos perforuotos fotojuostos „Svema“ trečiasis kadras. Nufotografuota Budrių bažnyčia ir varpinė, Žalgirio apyl., Kretingos r. Bendras vaizdas iš pietvakarių pusės. Fotografavo Julius Kanarskas, Kretingos rajoninių kultūros rūmų vyr. metodininkas paminklų apsaugai, 1989 m.
Bažnyčia medinė, istorizmo laikotarpio, neogotikos ir pasaulietinės kurortų architektūros, pastatyta 1903 m. kunigo Povilo Svilo ir parapijiečių rūpesčiu, konsekruota Šv. Kryžiaus Išaukštinimo titulu. Varpinė karkasinės konstrukcijos, lentinė, stačiakampė stačiasienė, dviejų tarpsnių, pastatyta 1906 m. Vartai raudonų plytų mūro, tinkuoti, neogotikiniai, statyti apie 1906–1909 m.
Valstybės saugomas kultūros vertybių kompleksas (unikalus komplekso kodas 30572; senasis vertybių registro kodas G525K), turintis architektūrinį, sakralinį ir kraštovaizdžio vertingųjų savybių pobūdį.