O kościele
Kościół Wszystkich Świętych w Vilniusie to jedna z najbardziej imponujących i historycznie najważniejszych budowli sakralnych starego miasta. Wzniesiony już w 1631 r., doskonale odzwierciedla styl architektury wczesnego baroku z pewnymi cechami renesansu.
Kościół budowano przez dziesięć lat (1620–1630) z inicjatywy i za fundusze Wojciecha Chludzińskiego, sekretarza wielkiego księcia litewskiego. Budowlę powierzono karmelitom dawnej obserwancji, którzy zaadaptowali na klasztor starsze budynki i włączyli je do nowego zespołu. Niestety kościół niejednokrotnie doświadczał nieszczęść – w 1655 r. ucierpiał od pożaru, lecz już kilka lat później, w 1661 r., został pomyślnie odbudowany.
W XVIII w. zespół klasztorno-kościelny rozbudowano: w 1743 r. wzniesiono dzwonnicę i zakrystię, nad którą urządzono bibliotekę. Dzięki zakonnikowi Antanasowi Šperkovičiusowi powstał refektarz, a rzeźby wnętrza stworzył znany ówczesny artysta A. Šelis.
Losy kościoła nie były trudne wyłącznie z powodu pożarów – w 1812 r. wojska Napoleona wyrządziły spore szkody: żołnierze zniszczyli ławki i konfesjonały, a w klasztorze urządzili szpital. Choć w 1823 r. kościół odnowiono, z czasem znów ucierpiał – pod koniec XIX w. rozebrano ogrodzenie terenu przykościelnego, a później, w 1885 r., zamknięto i sam klasztor, urządzając w budynku mieszkania.
Na początku XX w., w 1902 r., proboszcz L. Čiudovskis zainicjował odnowienie fresków kościoła, lecz wkrótce rozpoczęły się konflikty litewsko-polskie o język kazań. Pierwsze kazanie po litewsku wygłoszono tu dopiero w 1908 r.
Jednym z mroczniejszych rozdziałów historii jest zamknięcie kościoła w 1948 r. i zamiana go w magazyn towarów spożywczych. Na szczęście w latach 1967–1975 kościół poddano renowacji według projektu architektki Aldony Švabauskienė, a w 1991 r. zwrócono go wiernym i ponownie stał się domem modlitwy.
Pod względem architektonicznym kościół Wszystkich Świętych to bezwieżowa, trójnawowa bazylika na planie krzyża, z trójboczną apsydą. Obok niej stoi murowana, pięciokondygnacyjna dzwonnica w stylu rokoko. Wewnątrz kościoła można znaleźć aż 19 ołtarzy, co jeszcze bardziej podkreśla jego wyjątkowość i wspaniałość.
Choć kościół Wszystkich Świętych przez wieki doświadczył wielu trudności, dziś pozostaje ważnym obiektem kultury i historii, symbolizującym ducha i historię miasta Vilnius.
Kościół budowano przez dziesięć lat (1620–1630) z inicjatywy i za fundusze Wojciecha Chludzińskiego, sekretarza wielkiego księcia litewskiego. Budowlę powierzono karmelitom dawnej obserwancji, którzy zaadaptowali na klasztor starsze budynki i włączyli je do nowego zespołu. Niestety kościół niejednokrotnie doświadczał nieszczęść – w 1655 r. ucierpiał od pożaru, lecz już kilka lat później, w 1661 r., został pomyślnie odbudowany.
W XVIII w. zespół klasztorno-kościelny rozbudowano: w 1743 r. wzniesiono dzwonnicę i zakrystię, nad którą urządzono bibliotekę. Dzięki zakonnikowi Antanasowi Šperkovičiusowi powstał refektarz, a rzeźby wnętrza stworzył znany ówczesny artysta A. Šelis.
Losy kościoła nie były trudne wyłącznie z powodu pożarów – w 1812 r. wojska Napoleona wyrządziły spore szkody: żołnierze zniszczyli ławki i konfesjonały, a w klasztorze urządzili szpital. Choć w 1823 r. kościół odnowiono, z czasem znów ucierpiał – pod koniec XIX w. rozebrano ogrodzenie terenu przykościelnego, a później, w 1885 r., zamknięto i sam klasztor, urządzając w budynku mieszkania.
Na początku XX w., w 1902 r., proboszcz L. Čiudovskis zainicjował odnowienie fresków kościoła, lecz wkrótce rozpoczęły się konflikty litewsko-polskie o język kazań. Pierwsze kazanie po litewsku wygłoszono tu dopiero w 1908 r.
Jednym z mroczniejszych rozdziałów historii jest zamknięcie kościoła w 1948 r. i zamiana go w magazyn towarów spożywczych. Na szczęście w latach 1967–1975 kościół poddano renowacji według projektu architektki Aldony Švabauskienė, a w 1991 r. zwrócono go wiernym i ponownie stał się domem modlitwy.
Pod względem architektonicznym kościół Wszystkich Świętych to bezwieżowa, trójnawowa bazylika na planie krzyża, z trójboczną apsydą. Obok niej stoi murowana, pięciokondygnacyjna dzwonnica w stylu rokoko. Wewnątrz kościoła można znaleźć aż 19 ołtarzy, co jeszcze bardziej podkreśla jego wyjątkowość i wspaniałość.
Choć kościół Wszystkich Świętych przez wieki doświadczył wielu trudności, dziś pozostaje ważnym obiektem kultury i historii, symbolizującym ducha i historię miasta Vilnius.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Vilniaus vaizdas. Visų Šventųjų bažnyčia, Bazilionų vienuolynas, rusų cerkvė ir sena miesto siena. Perfotografuotas grafikos (?) kūrinys.