O kościele
Historia kaplicy zaczyna się w XVII w., gdy karmelici bosi zaczęli opiekować się obrazem Najświętszej Maryi Panny, który z czasem stał się bardzo czczony. W 1668 r. magistrat wileński przekazał ten obraz pod opiekę zakonu karmelitów i zezwolił na wzniesienie nad bramą drewnianej kaplicy, którą ukończono w 1671 r. Niestety, ta pierwsza kaplica spłonęła w 1715 r., lecz wkrótce w jej miejscu wzniesiono nową, murowaną, która przetrwała do dziś.
W 1764 r. zbudowano zakrystię, a około 1789 r. architekt Pietro De Rosis zaprojektował galerię kaplicy i murowane schody, mające ułatwić dostęp do tego świętego miejsca. Kaplica została przebudowana w 1829 r., zyskując cechy późnego klasycyzmu. Kolejna znacząca przebudowa miała miejsce w latach 1830–1840, kiedy obok kaplicy wzniesiono arkadową galerię z oknami na drugiej kondygnacji.
W latach 1927–1932 kaplica została odnowiona, a w latach 1976–1986 przeprowadzone prace restauratorskie pomogły zachować autentyczność tego wyjątkowego miejsca. Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii kaplicy był 1993 r., gdy odwiedził ją papież Jan Paweł II.
Najważniejszym skarbem kaplicy jest obraz Najświętszej Maryi Panny, namalowany na 8 połączonych dębowych deskach. Uważa się, że powstał on około 1520–1530 r., gdy Wilno otoczone było murem obronnym. Obraz został przemalowany pod koniec XVII w. i na początku XVIII w., a później, pod koniec XVIII w., wykonano dla niego srebrne, złocone sukienki. Obraz ten cieszył się dużym zainteresowaniem malarzy, restaurowali go Kanuty Rusiecki (około 1840 r.) i profesor J. Rutkowski (1927 r.). Obraz został szczególnie uhonorowany 2 lipca 1927 r., kiedy uroczyście go ukoronowano.
Kaplica Matki Bożej Ostrobramskiej, Matki Miłosierdzia w Wilnie do dziś przyciąga pielgrzymów i turystów, oferując nie tylko duchowe przeżycie, ale i możliwość dotknięcia bogatej historii Litwy.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Raižinyje vaizduojamas, manoma, 1620–1630 metais sukurtas stebuklingu laikomas Švč. Mergelės Marijos Gailestingumo Motinos paveikslas, esantis Vilniaus Aušros Vartų koplyčios altoriuje. Smulkios raižysenos, detalaus piešinio dviejų dalių kūrinio viršutinėje dalyje įkomponuotas nuo XVII a. stebuklais garsėjęs Švč. Mergelės Marijos atvaizdas, o apatinėje dalyje – Vilniaus miesto vaizdas su Aušros Vartų koplyčia ir prie jos besimeldžiančiais žmonėmis. Nuo gaisrų ir karų saugojusi Švč. Mergelė Marija vaizduojama tamsiame fone su apkaustais – metalo drabužiais ir dviem karūnomis bei saule su žvaigždėmis – Nekaltai Pradėtosios atributais, reiškiančiais Dievo malonių perteklių. Raižinio rėmelį apatinės dalies kampuose ir viršutinės dalies centre puošia akanto lapų girliandos ir Marijos monograma. Švč. Mergelė Marija Gailestingumo Motina Lietuvoje laikoma viso krašto globėja, santarvės palaikytoja.
Iš Jono Kazimiero Vilčinskio „Vilniaus albumo“ (1846–1856). Serija IV, 2 sąs., graveris Antonis Oleščinskis (1794–1879). P. Galaunės įsigytas Vilniuje apie 1942 m.
Aprašė Miglė Banytė
Nespalvota, vertikalaus formato, siužetinė nuotrauka. Nufotografuota Vilniaus Aušros Vartų Švč. M. Marijos, Gailestingumo Motinos koplyčia. Vaizdas nuo Didžiosios g. pusės XIX a. pab. I plane kairėje pusėje – Šv. Teresės bažnyčia, dešinėje – 2–3 aukštų dviaukščiai namai. II plane – Aušros Vartų koplyčia. Nuotrauka priklijuota prie balto kartono suapvalintais kampais. Reverse pieštuku lenkų k. įrašyta: „Ostrobrama“.
Aušros vartų koplyčia pastatyta XVIII a. vietoje sudegusios medinės. Joje esantis Švč. Mergelės Marijos paveikslas kaip stebuklingas garbinamas nuo XVII a.
Aušros vartų koplyčioje 1887 m. įvyko Kretingos dvarininko Aleksandro Tiškevičiaus (1864–1945) ir Marijos Puslovskos (1866–1939) santuoka.