O kościele
Grekokatolicki kościół Trójcy Przenajświętszej w Vilniusie to wyjątkowy zabytek architektury sakralnej, który przez wieki stał się ważnym ośrodkiem historii i kultury w Vilniusie. Kościół ten jest nie tylko domem modlitwy, ale i miejscem, w którym splatają się wielkość różnych epok oraz tradycje różnych narodów.
Historia sięga już 1347 r., gdy w miejscu obecnego kościoła wzniesiono drewnianą cerkiew prawosławną. Drewniana budowla z czasem ustąpiła miejsca murowanemu kościołowi, który w 1514 r. ufundował Konstanty Ostrogski po swoim słynnym zwycięstwie w bitwie pod Orszą. Zwycięstwo to było doniosłym wydarzeniem w historii zarówno Litwy, jak i Wielkiego Księstwa Litewskiego i Polski, a wzniesienie kościoła stało się symbolem tego zwycięstwa.
Pod koniec XVI w. kościół przekazano unickim bazylianom. Warto zaznaczyć, że bazylianie to zakon wywodzący się z tradycji chrześcijaństwa wschodniego, który odegrał ważną rolę w pielęgnowaniu wiary unickiej (grekokatolickiej) oraz kultury na Litwie.
Czas zmieniał losy kościoła. W 1821 r. zamknięto go, a w jego pomieszczeniach utworzono seminarium prawosławne, które działało do 1919 r., gdy budynek przekazano katolickiemu Towarzystwu św. Wincentego à Paulo. W czasach sowieckich, od 1940 do 1991 r., kościół nie funkcjonował, lecz w okresie odzyskania niepodległości odzyskał swoje dawne przeznaczenie i został przekazany wspólnocie grekokatolickiej. W 1994 r. kościół przypisano zakonowi bazylianów św. Jozafata na Litwie.
Architektonicznie kościół i jego otoczenie są równie imponujące jak jego historia. Kościół wzniesiono z muru ceglanego tynkowanego, i choć dominuje w nim styl barokowy, widoczne są też cechy renesansowe. Obok kościoła stoi monumentalna, renesansowa dzwonnica na planie kwadratu, która dodaje zespołowi szczególnej wspaniałości. Na dziedziniec klasztorny można wejść przez ozdobną bramę, którą stworzył słynny mistrz baroku Krzysztof Glaubitz.
Nabożeństwa w tym kościele odprawiane są w języku ukraińskim, co świadczy o głębokich i silnych związkach ze wspólnotą ukraińską. Przypomina to też, że Vilnius zawsze był miastem wielokulturowym, w którym mieściły się różne narody i ich tradycje.
Odwiedzając ten kościół, można odczuć nie tylko atmosferę duchowości, lecz także dotknąć bogatej historii, która opowiada o wielkich zmaganiach, przemianach kulturowych i drodze wiary ludzi.
Historia sięga już 1347 r., gdy w miejscu obecnego kościoła wzniesiono drewnianą cerkiew prawosławną. Drewniana budowla z czasem ustąpiła miejsca murowanemu kościołowi, który w 1514 r. ufundował Konstanty Ostrogski po swoim słynnym zwycięstwie w bitwie pod Orszą. Zwycięstwo to było doniosłym wydarzeniem w historii zarówno Litwy, jak i Wielkiego Księstwa Litewskiego i Polski, a wzniesienie kościoła stało się symbolem tego zwycięstwa.
Pod koniec XVI w. kościół przekazano unickim bazylianom. Warto zaznaczyć, że bazylianie to zakon wywodzący się z tradycji chrześcijaństwa wschodniego, który odegrał ważną rolę w pielęgnowaniu wiary unickiej (grekokatolickiej) oraz kultury na Litwie.
Czas zmieniał losy kościoła. W 1821 r. zamknięto go, a w jego pomieszczeniach utworzono seminarium prawosławne, które działało do 1919 r., gdy budynek przekazano katolickiemu Towarzystwu św. Wincentego à Paulo. W czasach sowieckich, od 1940 do 1991 r., kościół nie funkcjonował, lecz w okresie odzyskania niepodległości odzyskał swoje dawne przeznaczenie i został przekazany wspólnocie grekokatolickiej. W 1994 r. kościół przypisano zakonowi bazylianów św. Jozafata na Litwie.
Architektonicznie kościół i jego otoczenie są równie imponujące jak jego historia. Kościół wzniesiono z muru ceglanego tynkowanego, i choć dominuje w nim styl barokowy, widoczne są też cechy renesansowe. Obok kościoła stoi monumentalna, renesansowa dzwonnica na planie kwadratu, która dodaje zespołowi szczególnej wspaniałości. Na dziedziniec klasztorny można wejść przez ozdobną bramę, którą stworzył słynny mistrz baroku Krzysztof Glaubitz.
Nabożeństwa w tym kościele odprawiane są w języku ukraińskim, co świadczy o głębokich i silnych związkach ze wspólnotą ukraińską. Przypomina to też, że Vilnius zawsze był miastem wielokulturowym, w którym mieściły się różne narody i ich tradycje.
Odwiedzając ten kościół, można odczuć nie tylko atmosferę duchowości, lecz także dotknąć bogatej historii, która opowiada o wielkich zmaganiach, przemianach kulturowych i drodze wiary ludzi.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Atvirukas. Vilnius. „WILNO. KOSCIOL I KLASZTOR O.O. BAZYLJANOW / FOT. J. BULHAK“. Išleido Lenkijos Geležinkeliečių Sąjungos „Ruch“ knygynas Varšuvoje. Vaizdas rudos spalvos. Atviruke Vilniaus Švč. Trejybės Graikų apeigų katalikų bažnyčia.