O kościele
Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Wilnie, zwany też kościołem wizytek w Wilnie, to interesujące i wielowarstwowe miejsce sakralne, które w swojej długiej historii doświadczyło wielu przemian. Wzniesiony po raz pierwszy w 1756 r. według projektu Józefa Poli, ten barokowy kościół stał w wileńskiej starówce.
Historia kościoła rozpoczęła się od tymczasowej murowanej kaplicy, wzniesionej w 1717 r. Później, w 1729 r., rozpoczęto prace budowlane przy kościele, które trwały aż do jego konsekracji w sierpniu 1756 r. W tym samym czasie wzniesiono wysoki murowany mur, otaczający ten sakralny zespół.
Kościół ozdobiono obrazami słynnego malarza Szymona Czechowicza, przedstawiającymi założycieli zakonu oraz innych czczonych świętych. Ponadto działający tu w XVIII–XIX w. klasztor kształcił dziewczęta, dlatego miejsce to miało nie tylko znaczenie religijne, ale i edukacyjne.
W 1863 r. klasztor zamknięto, a po dwóch latach osiedliły się w nim prawosławne mniszki. Kościół przekształcono w cerkiew św. Marii Magdaleny; podczas tych przekształceń zburzono czworokątną dzwonnicę i zmieniono część detali wnętrza i elewacji. Mimo tych zmian znany historyk Teodor Narbutt zaprojektował nową bramę, która stoi do dziś.
Po I wojnie światowej, w 1919 r., klasztor ponownie zwrócono wizytkom, lecz ich obecność tutaj trwała tylko do 1948 r. W czasach sowieckich w budynkach urządzono więzienie, co jeszcze bardziej zmieniło wygląd wnętrza zarówno klasztoru, jak i kościoła.
Niestety, cenne obrazy Szymona Czechowicza, które znajdowały się w siedmiu ołtarzach kościoła, zostały usunięte i obecnie są przechowywane w zbiorach Litewskiego Muzeum Sztuki. Wszystko to pokazuje, że kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Wilnie ma złożoną i bogatą historię, w której nakładają się na siebie różne okresy i warstwy kulturowe.
Dziś miejsce to jest częścią wileńskiej kolonii poprawczej, lecz jego mury i pozostałości wciąż żyją jako świadkowie przeszłych wydarzeń, które ukształtowały to niezwykłe miejsce.
Historia kościoła rozpoczęła się od tymczasowej murowanej kaplicy, wzniesionej w 1717 r. Później, w 1729 r., rozpoczęto prace budowlane przy kościele, które trwały aż do jego konsekracji w sierpniu 1756 r. W tym samym czasie wzniesiono wysoki murowany mur, otaczający ten sakralny zespół.
Kościół ozdobiono obrazami słynnego malarza Szymona Czechowicza, przedstawiającymi założycieli zakonu oraz innych czczonych świętych. Ponadto działający tu w XVIII–XIX w. klasztor kształcił dziewczęta, dlatego miejsce to miało nie tylko znaczenie religijne, ale i edukacyjne.
W 1863 r. klasztor zamknięto, a po dwóch latach osiedliły się w nim prawosławne mniszki. Kościół przekształcono w cerkiew św. Marii Magdaleny; podczas tych przekształceń zburzono czworokątną dzwonnicę i zmieniono część detali wnętrza i elewacji. Mimo tych zmian znany historyk Teodor Narbutt zaprojektował nową bramę, która stoi do dziś.
Po I wojnie światowej, w 1919 r., klasztor ponownie zwrócono wizytkom, lecz ich obecność tutaj trwała tylko do 1948 r. W czasach sowieckich w budynkach urządzono więzienie, co jeszcze bardziej zmieniło wygląd wnętrza zarówno klasztoru, jak i kościoła.
Niestety, cenne obrazy Szymona Czechowicza, które znajdowały się w siedmiu ołtarzach kościoła, zostały usunięte i obecnie są przechowywane w zbiorach Litewskiego Muzeum Sztuki. Wszystko to pokazuje, że kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Wilnie ma złożoną i bogatą historię, w której nakładają się na siebie różne okresy i warstwy kulturowe.
Dziś miejsce to jest częścią wileńskiej kolonii poprawczej, lecz jego mury i pozostałości wciąż żyją jako świadkowie przeszłych wydarzeń, które ukształtowały to niezwykłe miejsce.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Šv. Pranciškus Ksaveras pavaizduotas peizažo fone, stovintis trimis ketvirčiais pasisukęs į kairę. Jo rankos ištiestos į šalis ir pakeltos į dangų, žvilgsnis nukreiptas į viršų. Iš kairėje atsivėrusio dangaus matyti krintantys kryžiai, simbolizuojantys kentėjimus, kuriuos jam teks patirti misijose. Šventasis drąsiai tiesia ranką jų link (pasakojama, jog regėjimo metu išvydęs jo laukiančias kančias, jis sušukęs: „Daugiau, Viešpatie, daugiau!“). Šv. Pranciškus Ksaveras, danguje matantis daugybę kryžių, Lietuvos bažnytinėje dailėje buvo vienas iš mėgstamiausių šventojo atvaizdų (panašią kompoziciją Vilniaus vizitiečių Švč. Jėzaus Širdies bažnyčiai nutapė Simonas Čechavičius, Vilniaus Šv. Jono bažnyčiai – Juozapas Jarmašauskas). Aptariamame kūrinyje panaudotas dar vienas – gėlių pynės, kurią, nusvirusią nuo dangaus iki žemės, laiko Dievo ranka, motyvas. Jis simbolizuoja Dievo meilę ir dangiškas malones: gėlės krinta ant šv. Pranciškaus delno, o nuo jo – iki pat žemės. Paveikslas labai dekoratyvus. Puošnus gėlių pynės motyvas pakartojamas detaliai nutapytuose baltos plačiomis rankovėmis kamžos nėriniuose ir raudonos stulos aukso ir sidabro siūlais išaustuose raštuose.
Aprašė Dalia Tarandaitė
Aprašė Dalia Tarandaitė
