O kościele
Kościół św. Jana Nepomucena w Vadaktėliai stoi w niewielkiej wsi Vadaktėliai, zaledwie 7 kilometrów na południe od Naujamiestis, na prawym brzegu Nevėžis. Choć wzniesiony w 1910 r., ten drewniany kościół ma głębokie korzenie historyczne i elementy architektoniczne łączące cechy neogotyku i architektury ludowej.
Historia kościoła sięga jeszcze XVIII wieku – w dokumentach z 1773 r. wspomina się o remoncie kaplicy w Vadaktėliai. Uważa się, że jej fundatorem był książę kurlandzki Piotr Biron. Ołtarz główny, jeden z najważniejszych elementów wnętrza kościoła, powstał między 1773 a 1880 rokiem. Ksiądz Aleksandras Beresnevičius konsekrował tę kaplicę w 1881 r., kiedy była już odremontowana dzięki staraniom Izabeli i Ivona Kopańskich.
Jednym z najbardziej znanych kuratów tego kościoła był ksiądz Juozas Tumas-Vaižgantas, pracujący tu w latach 1902–1905. Za jego czasów kościół prowadził szczególnie aktywną działalność kulturalną. Później, w 1910 r., z inicjatywy księdza Aleksandrasa Garnevičiusa, dobudowano do kościoła wieże i przeprowadzono kapitalny remont. Ta przebudowa nadała kościołowi obecny, dwuwieżowy wygląd.
W 1930 r. kościół w Vadaktėliai stał się centrum parafii. Po drugiej wojnie światowej proboszcz Gediminas Ignas Blynas ożywił duchowe życie wspólnoty – zorganizował chór parafialny i zajął się katechizacją dzieci. W 1956 r. powrócił z Syberii proboszcz Alfonsas Kadžius, który własnoręcznie odmalował kościół, przyczyniając się w ten sposób do jego zachowania.
Interesujące są także aspekty architektoniczne kościoła. Jest on na planie prostokąta z trójboczną absydą i ma dwie główne wieże oraz jedną mniejszą wieżyczkę. Wewnątrz można zobaczyć dzwon odlany w 1725 r., portret księcia P. Birona z końca XVIII wieku oraz chrzcielnicę, a także dzieła rzeźbiarza V. Svirskisa – „Święty Piotr" i „Święty Paweł". Teren przykościelny otacza żywopłot, a znajdujący się na nim cmentarz nadaje temu miejscu spokoju i atmosfery dawnych czasów.
Kościół ten nie tylko służy jako miejsce obrzędów religijnych, ale jest też ważną wartością kulturową i historyczną regionu Panevėžys. To miejsce, w którym cienie przeszłości łączą się z teraźniejszością, dając odwiedzającym możliwość odczucia upływu czasu i ciężaru historii.
Historia kościoła sięga jeszcze XVIII wieku – w dokumentach z 1773 r. wspomina się o remoncie kaplicy w Vadaktėliai. Uważa się, że jej fundatorem był książę kurlandzki Piotr Biron. Ołtarz główny, jeden z najważniejszych elementów wnętrza kościoła, powstał między 1773 a 1880 rokiem. Ksiądz Aleksandras Beresnevičius konsekrował tę kaplicę w 1881 r., kiedy była już odremontowana dzięki staraniom Izabeli i Ivona Kopańskich.
Jednym z najbardziej znanych kuratów tego kościoła był ksiądz Juozas Tumas-Vaižgantas, pracujący tu w latach 1902–1905. Za jego czasów kościół prowadził szczególnie aktywną działalność kulturalną. Później, w 1910 r., z inicjatywy księdza Aleksandrasa Garnevičiusa, dobudowano do kościoła wieże i przeprowadzono kapitalny remont. Ta przebudowa nadała kościołowi obecny, dwuwieżowy wygląd.
W 1930 r. kościół w Vadaktėliai stał się centrum parafii. Po drugiej wojnie światowej proboszcz Gediminas Ignas Blynas ożywił duchowe życie wspólnoty – zorganizował chór parafialny i zajął się katechizacją dzieci. W 1956 r. powrócił z Syberii proboszcz Alfonsas Kadžius, który własnoręcznie odmalował kościół, przyczyniając się w ten sposób do jego zachowania.
Interesujące są także aspekty architektoniczne kościoła. Jest on na planie prostokąta z trójboczną absydą i ma dwie główne wieże oraz jedną mniejszą wieżyczkę. Wewnątrz można zobaczyć dzwon odlany w 1725 r., portret księcia P. Birona z końca XVIII wieku oraz chrzcielnicę, a także dzieła rzeźbiarza V. Svirskisa – „Święty Piotr" i „Święty Paweł". Teren przykościelny otacza żywopłot, a znajdujący się na nim cmentarz nadaje temu miejscu spokoju i atmosfery dawnych czasów.
Kościół ten nie tylko służy jako miejsce obrzędów religijnych, ale jest też ważną wartością kulturową i historyczną regionu Panevėžys. To miejsce, w którym cienie przeszłości łączą się z teraźniejszością, dając odwiedzającym możliwość odczucia upływu czasu i ciężaru historii.
Galeria i zasoby
Opisy materiałów archiwalnych są podane po litewsku.
Nuotraukoje Vadaktėlių bažnytėlė, kurioje 1902-1905m. kunigavo Vaižgantas.
Juozas Tumas-Vaižgantas (1869 m. rugsėjo 20 d. Maleišiuose, Svėdasų valsčius – 1933 m. balandžio 29 d. Kaune) – Lietuvos rašytojas, spaudos darbuotojas, literatūros istorikas, kritikas, visuomenės veikėjas, pedagogas, kunigas.